داخلی صفحه انعکاس آرشيو گفتگو
 
جماعت‌گرایی در گفت‌وگو با مایکل والرز و مایکل سندل
سیدصادق حقیقت
با مایکل والزر دوم مهرماه 95 در منهتن نیویورک و با مایکل سندل در تاریخ 28 آبان 1395 در دانشگاه هاروارد به‌گفت‌وگو نشستم. متن کامل این دو مصاحبه به‌رودی منتشر خواهد شد.
(1)
مایکل والزر از مهم­‌ترین اندیشمندان جماعت­‌گرا محسوب می­‌شود. به اعتقاد وی، هرچند نقدهایی بر لیبرالیسم وارد است، اما در عین حال دو مکتب لیبرالیسم و جماعت­‌گرایی قابل‌جمع به نظر می­‌رسند. تاکنون آثاری از وی، همانند حوزه­‌های عدالت، فربه و نحیف و تفسیر و نقد اجتماعی، به زبان فارسی ترجمه شده است.

چکیده سخنان والزر:

- لیبرالیسم و جماعت­‌گرایی امری طیفی است.
- نقد من به سندل این است که امریکای مورد تحلیل او امریکای بدون مهاجر است. مبنای تحلیل پلورالیستی سندل، امریکای توکویل است.
- نقدهای جماعت­‌گرایان موقت است و تا وقتی تداوم دارد که این نقایص در جامعه لیبرالی مشاهده می­‌شود.
ـ فربه کردن، غنی کردن و تشخص (specification) حقوق بشر مربوط به حقوق بشر مثبت (right to) است.
ـ منظور از فربه کردن ارزش­‌ها می­‌تواند تمایز و تنوع (differentiation) آن­ها در زمینه­‌های مختلف باشد.
ـ حداقل­‌هایی برای حقوق بشر و عدالت وجود دارد. شکنجه، برده­‌داری و کشتار و مانند آن در هر زمان و مکانی ممنوع است، چه برای حکومت­‌ها و چه برای افراد.
ـ من هم فیلسوف تحلیلی هستم، هم در خصوص عدالت معتقدم این مفهوم باید توسط فرهنگ و دین فربه شود، و به همین جهت به زمینه هم توجه دارم. تعبیر «بین متن و زمینه» را من هم می­ پذیرم.
ـ جنگ امریکا علیه عراق ناعادلانه و علیه افغانستان عادلانه بود.
ـ اصل جنگ علیه طالبان عادلانه بود، ولی شیوه عملکرد (یا conduct) عادلانه نبود.
ـ با تعبیر دین یک و دو و سه موافقم و بحث ما در حوزه دین دو است.
ـ در یهودیت پاپ نیست و از این جهت تفسیر آزادتر از مسیحیت است.
ـ تفاسیر متکثرند و در طول تاریخ به تفاسیر جدید و بازتفسیر نیاز داریم.
ـ نقدهای ما به لیبرالها، می‌تواند با نظریه‌های غیرسکولار نیز اشتراک داشته باشد.

(2)
کمتر کسی نام مایکل سندل، استاد تمام دانشگاه هاروارد و نقدهای جماعت­‌گرایانه­‌اش نسبت به عدالت لیبرالی را نشنیده است. سخنرانی­‌های علمی او در دانشگاه هاروارد مخاطبان زیادی دارد و در سالن 1500 نفری برگزار می­‌شود. در دانشگاه هاروارد بیش از چهارده‌هزار نفر درس او را ثبت نام کرده­‌اند. وی در سال 1985 جایزه تدریس هاروارد - رادکلیف را دریافت کرد. او در سال 2001 به عنوان استاد مدعو به تدریس در دانشگاه سوربن پاریس نیز پرداخت. تاکنون آثاری از وی- همانند لیبرالیسم و منتقدان آن، لیبرالیسم و محدودیت­ های آن، عدالت: چه باید کرد؟، و آن­ چه با پول نمی­‌توان خرید، به زبان فارسی ترجمه شده است. به اعتقاد سندل، در کشورهای غربی، از یک سو «تحرک» در اقتصاد به «نابرابری» انجامیده، و از سویی دیگر احزاب کارگر، دموکرات و سوسیال دموکرات به این علت محبوبیت خود را در طبقه متوسط از دست داده­‌اند که شعارهایی توخالی مطرح می­‌کنند. به بیان دیگر، موانع زیادی برای شایسته­‌سالاری، اهمیت دادن به کار، هویت و کرامت انسان وجود دارد. فقط در بحران 2008 بود که اوباما به این‌گونه مسائل اخلاقی در اقتصاد توجه کرد، اما به هر حال دوران او هم به ریاست جمهوری ترامپ ختم شد.

چکیده سخنان سندل:

- اگر جماعت­‌گرایی به معنای تقدم منافع اکثریت و اکثریت­‌گرایی باشد، من جماعت­‌گرا به آن معنا نیستم؛ چون معتقد نیستم اکثریت همیشه بر حق باشد.
- اگر جماعت­­‌گرایی به معنای نقد نظام بازار غربی باشد، نظریه عدالت من زیرمجموعه جماعت­­‌گرایی قرار می­‌گیرد.
- با مفهوم طیفی بودن جماعت­‌گرایی موافقم، من در کنار چارلز تیلور و نزدیک به مک­ اینتایر قرار دارم.
- من با تیلور در نوارسطویی بودن و تأثیر پذیرفتن از هگل مشترکیم.
- نظرات من با دولت کوچک حزب جمهوری‌خواه همخوان نیست.
- دو اصطلاح «فربه» و «نحیف» که والزر به کار برده به خوبی می­‌تواند معنای مدنظر جماعت­‌گرایان را برساند.
- جماعت­‌گرایی یک مکتب فکری (school of thought) است، اما اگر بنا باشد روشی را معرفی کنم که به این مکتب مربوط باشد، باید از هرمنوتیک نام ببرم.
- نمی­‌توان در پایان‌نامه و رساله از روشی به نام جماعت­‌گرایی استفاده کرد.
- اگر سوسیال دموکراسی به معنای بازتوزیع ثروت و درآمد طبقات مرفه برای خیر عمومی باشد، با این معنا موافقم و خود را سوسیال دموکرات می­‌دانم.
- مقتضای عدالت آن است که حقوق بشر غنی شده و موقعیت­ مند (situated) را قبول کنیم تا مقتضیات هر زمان و مکان را لحاظ نماید.
- جدا کردن حقوق بشر منفی (right from) از حقوق بشر مثبت (right to) معیار خوبی است.
- ابعاد جهان‌شمولی در بحث عدالت وجود دارد، چرا که همواره می­‌توان از اصول مشترک سخن گفت.
- نمی­‌توان ویژگی­‌های خاص هر منطقه را نادیده گرفت.
- در کشوری مثل ایران، عدالت از دل سنت اسلامی و قرآن درمی­‌آید و به سرانجام می­‌رسد.
-  من با تعبیر همروی متن­‌گرایی و زمینه­‌گرایی موافقم.
- به نظر من هر دو جنگ امریکا علیه افغانستان و عراق اشتباه بود.
- جنگ امریکا علیه داعش عادلانه، اما غیرمؤثر بوده است.
- شرط پذیرش نقدهای جماعت­‌گرایان به لیبرال‌ها، سکولار بودن نیست.
 
کد مطلب: 7197
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : جمعه ۶ اسفند ۱۳۹۵
ساعت انتشار : ۰۱:۲۶
 
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر