داخلی صفحه سیاست آرشيو خبر
 
يك واژه و بي‌نهايت تعريف
نگاهي به تعريف اعتدال و ميانه‌روي از زبان چهره‌هاي برجسته سياسي
اعتدال
 
هركس هرجا كه باشد، شاقولش را در همان نقطه مي‌گذارد و تمامي مفاهيم و مضامين عالم را براساس معيارهاي همان جا معنا مي‌كند. همين‌طور است كه پديده‌هاي سياسي و اجتماعي نيز با تفاسير و برداشت‌هاي مختلف مواجه مي‌شوند. اگر اشتراكات در برداشت‌ها بيشتر باشد، مي‌شود منشأ اتحاد و همگرايي، و اگر عكسش باشد مي‌شود بستري براي اختلاف و تنش. حالا هم كه نوبت به گفتمان اعتدال‌گرايي رسيده است، كم و بيش همين قاعده وجود دارد، چه آنكه هر جريان و گروهي با ارائه تعريفي مختص به خود نشان مي‌دهد كه در جغرافياي سياسي كنوني كه تأكيد بر اعتدال‌گرايي به يكي از مؤلفه‌هايش بدل شده، كجا خواهد ايستاد، حال نگاهي مي‌اندازيم به گلچيني از تعاريفي كه در چند هفته گذشته در اين خصوص ارائه شده است.
 
حسن روحاني اعتدال‌گرايي به معناي توازن ميان آرمان و واقعيت و ترجيح منافع ملي به منافع حزبي و جناحي است. اعتدال مشخصه بارز فرهنگ ايراني اسلامي است. اعتدال به معناي عدول از اصول و محافظه‌كاري در برابر تغيير و تحول نيست. اعتدال رويكردي خردورزانه، فعالانه و صبورانه در جامعه براي دور شدن از ورطه افراط و تفريط است، مسير استقرار و استمرار مردمسالاري ديني از اعتدال مي‌گذرد و تحول‌خواهي نيز برمدار اعتدال مي‌چرخد. اعتدال همان تحقق مشيت الهي است كه براي امت وسط بودن را برگزيده است. اعتدال همان مشيت الهي است كه بر امت وسط بودن تأكيد كرده و مولاي ما حضرت علي عليه السلام فرمودند كه مشيت‌تان ميانه‌روي و اعتدال باشد و مقصدتان رشد و پيشرفت. عدم اعتدال در ساختار اجرايي كشور را با آسيب‌شناسي علمي بايد به درستي شناخت و با اصلاحات ساختاري و ظرفيت‌ دولت در برابر جامعه تحول‌گرا آن را ارتقا داد. اعتدال‌گرايي بر اخلاق و مدارا اصرار مي‌ورزد و از طريق گفت‌وگو، تفاهم و تدوين برنامه‌هاي كوتاه مدت و ميان مدت سعي خواهد كرد شكاف‌هاي اجتماعي و اقتصادي را به حداقل ممكن برساند. بنيان اين مرام‌فكري و عملي، فاصله گرفتن از تخيّل و توهّم و تمركز بر تفكر، برنامه، شفافيّت و استفاده از تخصص‌هاست. دولت تدبير و اميد نهايت اهتمام خود را به كار خواهد گرفت تا برمبناي اهداف و روش‌هاي عقلايي و متناسب با واقعيت‌هاي موجود، اعتدال و شالوده عملكرد و مديريت كشور قرار دهد، تهديدها را كاهش داده و فرصت‌ها را افزايش دهد. اعتدال‌گرايي بر اجماع ملي، قانون گرايي و بردباري در تعاملات سياسي تأكيد مي‌كند. اعتدال‌گرايي به معناي توازن ميان آرمان و واقعيت و ترجيح منافع ملي بر منافع حزبي و جناحي است.
 
هاشمي رفسنجاني اسلام همه ابعاد و اركان جامعه را معتدل مي‌خواهد. انبياء را معلم اعتدال و آنها را انسان‌هايي معتدل معرفي مي‌كند. توفيقات نظام اجرايي كشور از جمله در سال 1369 كه خاطرات و كارنامه آن سال اكنون پيش روي شماست. قطعاً ريشه در اعتدال دارد؛ اگر ضعف و يا شكستي هم ديده مي‌شود، معلول خروج از اعتدال و بيرون رفتن از محور «خيرالامور اوسطها» است. پيروزي در جنگ تحميلي و امكان سازندگي كه سرفصل اين خاطرات است و نصرت الهي براي امت و ملت عزيزمان و شكست و مذلت متجاوزان 8 سال دفاع مقدس را با اين محور تعريف مي‌كنم و مديران كشور باشد.
 
نهاونديان مشي اعتدالي در زندگي فردي و اجتماعي بازخوردي مناسب خواهد داشت و اين به معناي استفاده از تمامي نخبگان و داده‌هاي علمي و پرهيز از انجام كارها و اتخاذ تصميمات در شرايط عجولانه و با شتاب‌زدگي است.
 
مهدي چمران آنچه مي‌توان از اعتدال برداشت كرد، همان ميانه‌روي، منطقي عمل كردن و درست كار كردن است، شعار اعتدال يك شعار اعتدال يك شعار «اسلامي» است. بايد ارزش شعار اعتدال را دانست و ان شاءالله كه رئيس جمهور منتخب در اين زمينه موفق باشند.
 
محمدرضا باهنر اعتدال‌گرايي به معني خردگرايي و پرهيز از افراط‌گرايي، مردم 8 سال افراط‌گرايي اصلاح‌طلبان و 8 سال تلاش اصول‌گرايان را كه همراه با تنگ‌نظري آنها بود ديده‌اند. مردم پس از اين 16 سال به اعتدال‌گرايي روي آوردند. اعتدال به معناي پشت كردن به ارزش‌ها نيست. آقاي روحاني هر چه زودتر اعتدال مد نظرشان را تعريف كنند تا خداي ناكرده مورد سوء استفاده قرار نگيرد.
 
احمد جنتي اعتدال‌گرايي يعني حركت در خط مستقيم امام(ره).
 
محسن دعاگو اعتدال‌گرايي يك طرح تمام عيار براي نجات ايران اسلامي است. گفتمان اعتدال، گفتمان خردورزي، منطق‌گرايي و اتكاي سنجيده و معرفت پايه به آيين مدني، احكام و مقررات ديني است. اسلام آيين اعتدال‌گرايي و نظام آفرينش در همه ابعاد جمادي، نباتي، حيواني و انساني همه عناصر و تركيب‌ها بر مبناي اعتدال سلامتي را تأمين مي‌كند و به وضعيت طبيعي سامان مي‌دهد. در گفتمان اعتدال، افراط و تفريط، تندروي و كندروي جايي ندارد. طرح گفتمان اعتدال، نماد شفاف اعلام پرچمداري دين‌گرايي، قانون‌گرايي، حق‌معياري، آرامش آفريني و مبارزه با تندروي، كندروي، بحران‌سازي و تنش‌زايي در حوزه‌هاي ملي و منطقه‌اي است.
 
حميدرضا جلايي‌پور معناي اعتدال‌گرايي اين است كه مؤسسات، تشكل‌ها و نهادهاي سياسي را نابود نكنيم بلكه آنها را انسجام بخشيم و دولت بتواند رابطه دو طرفه و اندام‌وار برقرار كند. اين به اين معنا نيست كه دولت مخالف تحزب سياسي باشد و فقط در دولتش از اصول‌گرايان ميانه‌رو استفاده كند؛ همچنين به اين معني نيست از نيروهايي كه از او حمايت كردند تا رأي بياورد، استفاده نكند. اين اعتدال همان توسعه سياسي اصلاح‌طلبان است، قطعاً بحث وامداري نيست.
 
آيت‌الله مهدوي كني عدالت يا اعتدال در نظريه‌پردازي به معناي ميانه‌روي نيست. بعضي فكر مي‌كنند اعتدال يعني ميانه‌روي و اينكه حد وسط را بگيريم،‌ اينكه يكي بگويد از افراط و تفريط جلوگيري كنيم و بعد وسطش مي‌شود اعتدال درست نيست. اعتدال يعني حركت بر روي اصول.
 
عماد افروغ اعتدال را در بستري از نقد دولت گذشته مي‌توان تبيين كرد. دولت گذشته مشخصاتي داشت كه فضاي اعتدال را در واكنش فرا مي‌خواند، لذا اگر اين مشخصات را خوب بازگو كنيم، آن فضا بهتر به دست مي‌آيد، اعتدال بيشتر در حوزه مباحث فردي و اخلاق فردي مطرح شده و جا افتاده است. هنوز اعتدال وارد عرصه‌هاي غيرفردي و اجتماعي و اقتصادي نشده است. اعتدال عموماً در اخلاق مطرح است و در واقع به يك معنا بين عقل و اعتدال رابطه است. كسي متعادل عمل مي‌كند كه عاقل نيز باشد و فردي كه اهل انديشه و عقل نباشد متعادل نيست. برآيند اعتدال در تمام قوانين چيزي جز عدالت نخواهد بود. لذا بين اعتدال، عقل و عدل ارتباط وجود دارد. اما اينكه اگر اعتدال‌گرايي بخواهد در عالم جمعي سياست و اقتصاد و فرهنگ ورود كند، چه نمودي بايد داشته باشد، دولت جديد خود بايد اين را روشن كند.
 
سعيد حجاريان فعلاً اعتدال در فرهنگ سياسي ما مفهومي گنگ است؛ يعني هم به لحاظ تئوريك بايد تعريف اعتدال مشخص شود و هم به لحاظ پايگاه اجتماعي بايد مشخص شود اعتداليون چه قشري را نمايندگي مي‌كنند. اعتداليون آمده‌اند كه همه چيز را سر جاي اول برگردانند و تعادل را برقرار سازند. از اين رو دولت اعتدال بايد گرايشي طبيبانه داشته باشد ومشكلاتي را كه طي اين هشت سال به وجود آمده است، درمان كند.
 
سيد رضا اكرمي اعتدال‌گرايي در مرز قانون، اخلاق و انصاف حركت كردن است. اعتدال از ريشه عدل آمده و عدل به معني اين است كه هر چيزي در جاي خود قرار گيرد وميانه‌روي در همه ابعاد را اعتدال مي‌گويند. ما براساس شعار اعتدال‌گرايي در روابط بين‌المللي نيز با هر كشوري كه با ما قصد تعامل داشته باشد تعامل مي‌كنيم و سابقه آقاي روحاني نشان داده كه همواره وي شعار اعتدال‌گرايي خود را در هر مسئوليتي به كار گرفته است.
 
امير محبيان اعتدال و عقلانيت نياز اصلي جامعه سياسي ماست، بايد اعتدال را از سطح «روش» به سطح «منش» سياسي ارتقا داده و اعتدال و عقلانيت را به فرهنگ تبديل كنيم. اگر فضاي سياسي و فرهنگ مقبول مبتني بر غلبه فرهنگ اعتدال و عقلانيت باشد، هيچ كس حتي تندترين افراد نخواهند توانست مرزهاي عقلانيت را زير پا گذارند و از سوي ديگر، اگر فضا پذيراي تندروي باشد، معتدل‌ترين افراد هم از جاده انصاف خارج خواهند شد.
 
حميد رسايي اگر كسي قائل به اين باشد كه براي اعتدال بايد در برابر دشمن نرمش نشان داد اين اعتدال نيست بلكه سازش و وادادگي است و يا اعتدال در برابر كساني كه حقوق ملت را زيرپا گذاشتند، ظلم به مردم است نه اعتدال.
 
محمدتقي رهبر امام جمعه موقت اصفهان: اعتدال به معناي فراموشي سياست‌هاي اصلي نظام نيست. بنابراين اعتدال در سياست خارجي يعني فنون سياسي و ديپلماسي برخورد خود را مي‌توانيم تغيير دهيم اما اصل تاكتيك‌ها و سياست‌هاي اصلي و راهبردي نظام كه بدان اشاره شد، همواره ثابت و تغييرناپذير است.
 
احمد خاتمي اعتدال در عرصه سياسي، همراهي با مواضع رهبري است.
 
حبيب الله عسگر اولادي دبيركل جبهه پيروان خط امام(ره) و رهبري: اعتدال به عنوان يك گفتمان هنوز مورد ترديد است؛ چرا كه زمان مي‌برد تا به اعتدال به عنوان يك گفتمان برسيم. مهم‌ترين مؤلفه اعتدال و اعتدال‌گرايي حركت در صراط مستقيم الهي براساس رهنمودهاي امام(ره) و رهبري معظم انقلاب است. تعيين سياست‌هاي كلي كشور براساس نصّ قانون اساسي به عهده رهبري معظم انقلاب است و رئيس جمهور بايد در چارچوب آن حركت كند و هر حركتي خارج از اين چارچوب برخلاف اعتدال است.
 
غلامعلي حداد عادل اعتدال وصف روش است و نه اعتقاد. اين طور نيست كه كسي بخواهد از اصول و ارزش‌ها صرف‌نظر كند و بگويد معتدل است. ما هم معتقديم كه در روش بايد معتدل بود و از روش اعتدال براي پيشبرد اهداف استفاده كرد؛ چرا كه اعتدال يك نوع روش براي عمل كردن و كار اجرايي است. مشي اعتدال در روش مورد قبول است، ذات اصولگرايي دوري از افراط و تفريط است و اصولگرايان نيز همواره بر مشي اعتدال تأكيد داشتند.
 
هاشم‌زاده هريسي عضو مجلس خبرگان: اعتدال يك مسأله پيچيده نيست كه جامعه متوجه نشود و در واقع اجراي آن سنگين باشد. اعتدال امري مطبوع است كه با طبيعت و فطرت انسان سازگاري دارد، معقول و عقلاني است و داراي پايه اسلامي و اخلاقي است. افراط و تفريط رذيلت است و حدّ وسط كه مي‌توان به آن اعتدال گفت، يك فضيلت است. در دو حالت شعار اعتدال كه رئيس جمهور منتخب بر آن تأكيد كرده‌اند. محقق نخواهد شد. حالت اول اين است كه عده‌اي بيايند تهمت و افترا وارد كنند، رئيس جمهور منتخب را در تنگنا قرار دهند و مسأله را لوث كنند و راه ديگر اين است كه افراد تندرو با شعار اعتدال وارد سيستم شوند ولي به افراط‌گرايي خود ادامه دهند.
 
لطف‌الله ميثمي مشخصه اصلي گفتمان اعتدال يعني التزام به قانون اساسي است. در اين دوره هم مطالبه قانون‌گرايي، اعتدال و عقلانيت جز تأييد «نظام قانوني» نيست.
 
غلامرضا مصباحي مقدم اسلام مروج اعتدال و امام(ره) سردمدار اعتدال در انقلاب هستند. امام در مقابل انحلال ارتش ايستادند و از بازرگان با توجه به اينكه از لحاظ ديدگاه با انقلاب فاصله داشتند استفاده كردند و اين يعني اعتدال، مقام معظم رهبري نيز مشي اعتدال‌گري را دنبال مي‌كنند و در مقابل افرادي كه تخلفات جدّي سياسي داشته‌اند برخورد تند نكردند.
 
سردار نقدي حتماً اعتدال در مفهوم غربي خود، مورد نظر رئيس جمهور منتخب و دولت جديد نيست زيرا آن اعتدال به معناي كوتاه آمدن در مقابل سختي‌ها و دشمني‌هاست. اعتدال يك مفهوم ديني و اسلامي در مكتب اسلام و يك معني هم به مفهوم غربي خود دارد. اعتدال اسلامي در صراط مستقيم، خط امام(ره) ولايت و خط اصيل انقلاب بودن است و جاي خوشبختي دارد كه اين شعار خوب انتخاب شده و اميدواريم اين اعتدال با همين مفهومي كه در فرهنگ ماست، صورت بگيرد.
(نقل از نشريه همشهري ماه، شماره 111، شهريورماه 1392)
 
 
 
کد مطلب: 1999
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۲۷ شهريور ۱۳۹۲
ساعت انتشار : ۱۵:۴۲
 
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر