داخلی صفحه اخبار آرشيو خبر
 
دکتر عبدالوهاب فراتی: 
حوزه علميه و مطبوعات مدرن
در عصر انقلاب مشروطه، روحانيت به اهميت رسانه‌هاي همگاني در بسياري از شؤون و ابعاد اجتماعي پي‌برد و آن را در جهت اهداف خود به كارگرفت. با اين همه، روحانيت قم حدود يك‌صد سال پس از ظهور نخستين نشريه در ايران (يعني كاغذ اخبار در 1215) وارد عرصه نشريه‌نگاري شد و نخستين نشرية خود را در سال 1302 منتشر ساخت. در دوره پهلوي، روحانيت يا مجلاتي را اداره مي‌كرد يا در تحريريه آنها حضور جدّي داشت.
مطبوعات مدرن
 
* دكتر عبدالوهاب فراتی
در عصر انقلاب مشروطه، روحانيت به اهميت رسانه‌هاي همگاني در بسياري از شؤون و ابعاد اجتماعي پي‌برد و آن را در جهت اهداف خود به كارگرفت. با اين همه، روحانيت قم حدود يك‌صد سال پس از ظهور نخستين نشريه در ايران (يعني كاغذ اخبار در 1215) وارد عرصه نشريه‌نگاري شد و نخستين نشرية خود را در سال 1302 منتشر ساخت. در دوره پهلوي، روحانيت يا مجلاتي را اداره مي‌كرد يا در تحريريه آنها حضور جدّي داشت.[1] اما دوره شكوفايي نشريات حوزوي به عصر بروجردي باز مي‌گردد كه خود آغازي بر جنبش فرهنگي در حوزه علميه قم به حساب مي‌آمد. امّا آنچه در سال‌هاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي در عرصة نشريه‌نگاري روحانيت اتفاق افتاد چيزي فراتر از انتظار است. بيشتر مجلات حوزوي وابسته به نهادهاي پژوهشي‌اند كه شمار آنها به 185 عدد مي‌رسد. شايد بتوان گفت متجددترين بخش حوزه علميه قم، بخش مطبوعات آن است، به دليل اينكه مطبوعات حوزوي فرآوردة نسل جديد حوزه‌اند. اغلب مؤلفين و بسياري از مخاطبين اين نشريات نيز نسل جديدند. مسائل كلامي به ويژه كلام جديد، مباحث فقهي و مسائل سياسي همانند جامعه مدني، آزادي، مردم‌سالاري ديني و جهاني شدن، عمده‌ترين موضوعاتي‌اند كه در مطبوعات حوزه مورد بررسي‌هاي مفصل ديني قرار گرفته‌اند.
نسلي كه در اين نشريات قلم مي‌زند، غالباً نگاهي تئولوژيك به مدنيته ندارد، خيلي مسائل جهان جديد را به صورت شبه تحليل نمي‌كند، به آثار كلاسيك و كنوني غرب رجوع مي‌نمايد و مي‌كوشد به تعامل دقيق‌تري از اسلام و مدرنيته دست يابد. سنت‌گرايان نيز در حوزه از ابزار مطبوعات استفاده يا از نشر موضوعات سنتي و گفتگوهاي ضدغربي استقبال مي‌كنند. نشريه سياست غرب كه ترجمه‌اي از آثار منتقدين مدرنيته در مغرب است، به سردبيري مهدي نصيري[2] و با حمايت نهادهاي درون حوزوي نيز منتشر مي‌شود. با اين همه، مروري بر مطبوعات حوزوي نشان مي‌دهد مباحثي كه در گذشته جزو منكرات به حساب مي‌آمد از قبيل موسيقي، مجسمه‌سازي، سينما، هنر، بخشي از حقوق زن و خانواده به راحتي در مجلات حوزه بررسي مي‌شود و باب گفتگو و كنكاش دربارة داوري‌هاي سنتي و نوين در اين موضوعات را فراهم مي‌آورد. اگر چه نسل قديم كمتر در امر مطبوعات حوزوي مشاركت مي‌جويد، اما ديالوگ اين مطبوعات با علوم و دانش‌هاي جديد و نيز تأثيرگذاري مسائل و شرايط بيروني برآنها بسياري از پيش دانسته‌ها و مقبولات پيشين فقهاي حوزه را به چالش كشانده و آنها را مورد بازخواني قرار داده است.
برگرفته از كتاب: روحانيت و تجدّد (انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي)

[1] . محمد نوري، «كارنامه مطبوعاتي روحانيت ايران از آغاز تا پيروزي انقلاب اسلامي»، فرهنگ انديشه، سال دوم، ش 8، زمستان 1382، ص 165.
[2] . در سال 1388 نيز مهدي نصيري فصلنامه «سمات» را منتشر مي‌كند كه در برگيرنده آراء و انظار نقل‌گرايان، مخالفين فلسفه و مدرنيته در حوزه علميه قم است. در واقع او مي‌كوشد از طريق اين نشريه، آراء سنتي‌ها را در يك مجموعه كنار هم جمع كند.
 
 
کد مطلب: 225
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : سه شنبه ۴ تير ۱۳۹۲
ساعت انتشار : ۲۳:۴۲
 
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر