داخلی صفحه دیدگاه آرشيو يادداشت
۱
 
دین و دنیای مجازی
رضا بابایی
یکی از دوستان دانشجو، برای درس دانشگاهی‌اش، تحقیقی ارائه داده است که موضوع آن، «میزان گرایش گروه‌ها و کانال‌های موبایلی به دین» است. نتیجۀ تحقیق را برای من هم فرستاده است.
به گواهی این تحقیق، گرایش به دین در گروه‌های مجازی، ضعیف‌تر از همین گرایش در دنیای حقیقی است. وقتی فرم ارزیابی تحقیق را دیدم، دانستم که این دانشجوی ارشد، در میان شاخص‌های دینداری، به واکنش گروه‌ها و کانال‌ها به مناسبت‌های مذهبی، توجه ویژه و فراوان کرده است. در بخش نتیجه‌گیری تحقیق، نوشته است: «از میان صد گروه و کانال، کمتر از نیمی از آنها روز شهادت امام هفتم را تسلیت گفته‌اند، یا به آن توجه بلیغ کرده‌اند. این رقم در روز شهادت امام نهم تا یازدهم، از این هم کمتر است. همچنین عزاداری شهروندان دنیای مجازی برای امام حسین(ع) در دهۀ محرم، بسیار بسیار کمتر از عزاداری مردم در کوچه و بازار است.» شاخص دیگری که وی برای ارزیابی دینداری در گروه‌های مجازی به آن توجه کرده است، میزان دفاع نویسندگان این گروه‌ها و کانال‌ها از اصول و فروع دین و شخصیت‌های دینی و سیاسی است.
من پس از مطالعۀ این تحقیق، بنا به درخواست پدیدآورندۀ آن، نظرم را دربارۀ آن نوشتم. آنچه در پی می‌آید، پاسخ من به درخواست ایشان است؛ با اندکی تغییر و ویرایش:
 
دوست گرامی‌ام، آقای... 
سلام... به نظرم اگر پیامبر گرامی اسلام(ص) یا حضرت علی(ع) یا یکی دیگر از پیشوایان صدر اسلام، می‌خواست برای سنجش میزان دینداری مردم، فرم ارزیابی بنویسد، به شاخص‌های دیگری توجه می‌کرد؛ شاخص‌هایی مانند مانند راست‌گویی، شجاعت علمی، جدّیت در فهم و گفت‌وگو، انصاف، مراعات اخلاق شهروندی در دنیای مجازی، ادب، پرهیز از مجادلات بیهوده و تعصب، سخاوت‌مندی در بازگویی آخرین اندیشه‌ها و پژوهش‌ها، تولید نوشتارهای تمیز و پاکیزه که خواننده‌آزار نباشد، مراعات شعور خواننده، حمل بر صحت، غمخواری در مصائب و همراهی در شادی‌ها، کتمان سرّ و حفظ حریم خصوصی. خطای بزرگ، ویرانگر و نابخشودنی ما، در همین روش طبقه‌بندی شاخص‌های دینداری است. ما فراموش کردیم که دست مبارکی که ماه را در آسمان به ما نشان می‌دهد، از ما می‌خواهد که ماه را بنگریم، نه آنکه چندان در آن دست خیر شویم که ماه روشن را در آسمان تاریک نبینیم. دین در تعریف ما، چنان دایرۀ تنگ، بسته‌ و منجمدی دارد که به‌زحمت می‌توان چند میلیون دیندار در کل دنیا سرشماری کرد. با شاخص‌های شما، اکثر دانش‌آموختگان و نویسندگان در محیط‌های مجازی و حقیقی، منحرف محسوب می‌شوند، ولی با شاخص‌هایی که متون نخستین معرفی می‌کنند، اکثر نویسندگان و نخبگان ما دیندارند یا دست‌کم بی‌دین به شمار نمی‌آیند. شاخص‌های دینداری در این متون، با آنچه اکنون ما بر روی آن سرمایه‌گذاری کلان می‌کنیم و زیر بار هزینه‌های مادی و معنوی هنگفت می‌رویم، زمین تا آسمان فرق می‌کند.
دربارۀ شاخص دوم، یعنی دفاع از فروع و اصول دین در گروه‌ها و کانال‌های مجازی، نیز چندان نگران نباشید. وقت شما را نمی‌گیرم و توضیح بیشتر را به فرصتی دیگر می‌سپارم. همین‌قدر بگویم که قرار بود دین از ما در برابر ناپاکی‌ها و بی‌مرامی‌ها و زشت‌کاری‌ها حمایت کند و گره از کار فروبستۀ ما بگشاید؛ نه اینکه ما صبح تا شب در دفاع و حمایت از دین و گره‌گشایی از آن، با یک‌دیگر بجنگیم و جبهه‌سازی کنیم و غصه‌دار شویم و دندان بر جگر بفشاریم و بر آتش دشمنی‌ها نفت بریزیم. می‌دانم که الان فریضۀ «امر به معروف و نهی از منکر» به ذهن مبارکتان می‌آید و می‌پرسید: مگر ما مکلف نیستیم که از دین حمایت کنیم و دیگران را به راه آوریم؟ عرض می‌کنم: بله؛ باید حمایت کرد؛ اما حمایت از دین نیز در مرتبۀ نخست، همان حمایت از راست‌گویی، حقیقت‌پرستی، شجاعت علمی، ادب، انصاف، مهربانی و شفقت بر خلق خدا است. اگر ما «امر به معروف و نهی از منکر» را آن اندازه که صرف برخی احکام فرعی دین کردیم، برای اخلاق و حقوق انسان‌ها و اصلاح حاکمان هزینه می‌کردیم، الان در دنیایی دینی‌تر و بسیار معنوی‌تر نفس می‌کشیدیم و همان پیشوایانی که شما نگران میزان تبریک و تسلیت در روزهای شهادت و تولدشان هستید، از ما راضی‌تر بودند.
 
 
کد مطلب: 6285
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : يکشنبه ۲۲ فروردين ۱۳۹۵
ساعت انتشار : ۱۲:۵۹
 
 


انتشار یافته : ۱نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر
موسی
۱۳۹۵-۰۱-۲۴ ۱۲:۰۱:۴۸
سال هاست که دین در دنیای واقعی به سمت فروکاست به دین مراسمی جریان داشته است. مؤمنان و بویژه بانوان که درگیر زندگی روزمره و سختی گذران مادی آن هستند، با این مناسبت ها و مراسم های رو به افزایش، به زندگی و نیز خود، معنا و تسلا می دهند.
برخی جوانان پر شور هیئت های مذهبی و برگزاری مراسم ها، گاهی در سال به سراغ رساله / کتاب علمیه یا عملیه نمی روند و آن چه می بینند و می شوند را می پذیرند. در معانی آیات و حتی دعاهایی که می خوانند کمتر توجه و تدبر می کنند و به تعدادی روایات های همیشگی دلخوشند که تاثیر آن ها در زندگیشان کمتر از جملات مثبت و انرژی بخش فرنگی است که در مجلات ما به فراوانی منتشر می شود.... آن ها گاهی نه بعد از مراسم به خوبی به شاخص های حقیقی دینی عمل می کنند و نه می تواند از دین به شیوه علمی و جدال احسن دفاع کنند. البته فقط کوتاهی در این باره فقط به این مؤمنان و جوانان مربوط نیست.
بنا بر این، دین در دنیای مجازی نیز به همین منوال خواهد بود. (2250)