داخلی صفحه کتاب آرشيو يادداشت
 
آیا این ترجمۀ قرآن می‌تواند جلوی افراطی‌گری را بگیرد؟
دانیل برک
سید حسین نصر که یک روشنفکر ایرانی‌الاصل، استاد دانشگاه جورج‌ واشنگتن و سرویراستار کتاب «قرآن برای مطالعه» است می‌گوید این کتاب بطلانِ دعاویِ تروریست‌ها است. هدف وی از انتشار این کتاب، ارائۀ ترجمۀ قابل‌فهم، دقیق و عاری از هرگونه تعصّب برای انگلیسی‌زبانان، پژوهشگران و مخاطبان عامّه بوده است.
سید حسین نصر که یک روشنفکر ایرانی‌الاصل، استاد دانشگاه جورج‌ واشنگتن و سرویراستار کتاب «قرآن برای مطالعه» است می‌گوید این کتاب بطلانِ دعاویِ تروریست‌ها است. هدف وی از انتشار این کتاب، ارائۀ ترجمۀ قابل‌فهم، دقیق و عاری از هرگونه تعصّب برای انگلیسی‌زبانان، پژوهشگران و مخاطبان عامّه بوده است.
سید حسین نصر که یک روشنفکر ایرانی‌الاصل، استاد دانشگاه جورج‌ واشنگتن و سرویراستار کتاب «قرآن برای مطالعه» است می‌گوید این کتاب بطلانِ دعاویِ تروریست‌ها است. هدف وی از انتشار این کتاب، ارائۀ ترجمۀ قابل‌فهم، دقیق و عاری از هرگونه تعصّب برای انگلیسی‌زبانان، پژوهشگران و مخاطبان عامّه بوده است.
در یک شب گرم ماه نوامبر، گروه کوچکی از مسلمانان آمریکا در دانشگاه جورج‌تاون واقع در واشنگتن گرد هم آمدند تا انتشار ترجمۀ جدید انگلیسی مقدّس‌ترین کتاب آسمانی مسلمانان را جشن بگیرند.

روز بعد که دولت اسلامی داعش مجدّداً دست خود را به خون مردم آلوده کرد و این بار 130 مرد و زن را در پاریس به خاک و خون کشید، بسیاری اذعان داشتند که نیاز به وجود این ترجمه به طرز دردناکی حس می‌شود. چراکه داعش در بیانیه‌ای که صادر کرده بود دو بار از قرآن نقل‌قول کرده بود.

بعد از حملات پاریس، باراک اوباما مجدّد از دانشمندان و روحانیان مسلمان درخواست کرد تا با تفاسیر انحراف‌آمیزی که از دین اسلام شده است مقابله کنند. وی گفت جنگ با داعش و دیگر افراطیان به چیزی بیش از قدرت نظامی احتیاج دارد، این جنگ صبغۀ ایدئولوژیکی نیز دارد.

اما تاکنون بسیاری از ترجمه‌های انگلیسی قرآن موفق نشده‌اند از ایدئولوژی افراطیان جلوگیری کنند یا آمریکایی‌ها را به‌درستی با دین اسلام آشنا سازند. از بیست و پنج ترجمۀ انگلیسی که از قرآن موجود است، تعداد اندکی دارای پاورقی‌های مناسب یا نثر روان و قابل‌فهم هستند. در عین حال ممکن است مسیحیان یا یهودیان با مطالعۀ نسخه‌ای از ترجمه‌های مخدوشِ قرآن وحشت‌زده شوند.

سید حسین نصر که یک روشنفکر ایرانی‌الاصل، استاد دانشگاه جورج‌ واشنگتن و سرویراستار کتاب «قرآن برای مطالعه» است می‌گوید این کتاب بطلانِ دعاویِ تروریست‌ها است. هدف وی از انتشار این کتاب، ارائۀ ترجمۀ قابل‌فهم، دقیق و عاری از هرگونه تعصّب برای انگلیسی‌زبانان، پژوهشگران و مخاطبان عامّه بوده است.

ویراستاران در تهیۀ این کتاب توجّه ویژه‌ای به آیات مرتبط با جنگ و خونریزی معطوف داشته‌ و تفاسیر مفصّلی دربارۀ شأن نزول و پیش‌زمینۀ آیاتی که نازل شده به کتاب اضافه کرده‌اند. نصر می‌گوید: "در تفاسیر سعی نشده آیات مرتبط با خشونت حذف یا پنهان شود. ما باید به متن وفادار باشیم. بهترین راه برای مبارزه با افراطی‌گری احیای اسلامِ قدیم و سنّتی است." این دانش‌پژوه مسلمان امیدوار است که رویکرد وی به ترجمۀ قرآن بتواند خوانندگان را متقاعد سازد که هیچ بخشی از قرآن مجوّزی برای اقدامات سبعانۀ داعش صادر نمی‌کند.
این ترجمه تحسین خیل دانشگاهیان را نیز برانگیخته است. شیخ حمزه یوسف آن را "شاید مهم‌ترین کاری که تا به امروز به زبان انگلیسی در حوزۀ دین اسلام صورت گرفته است" می‌خواند.

این کتاب که قیمت آن 60 دلار است برای بسیاری از خوانندگان مسلمان ، به‌ویژه برای قشر جوان که ناشران و ویراستاران مشتاقند کتاب به دست آنان برسد، خوش‌قیمت است. پیش‌فروش‌ این کتاب چنان زیاد بوده است که علاوه بر ده هزار جلد اولیه، سیزده هزار جلد نیز در مرحلۀ نخستین به چاپ رسیدند.

تفاسیری که در هر صفحه مندرج شده است گاهی فضایی بیش از خود آیات را اشغال کرده است و باعث شده کتاب ظاهری شبیه به تلمود یهودیان پیدا کند. علاوه بر این، با توجه به این که امروزه دو فرقۀ شیعه و سنّی در خاورمیانه با هم در حال نزاع هستند، برای استخراج تفاسیر هم از منابع شیعه و هم از منابع سنّی استفاده شده است.

می‌توان گفت درک دین اسلام با درک صحیح قرآن برابر است. اما درک این کتاب دشوار و ترجمۀ آن نیز کاری صعب است و بسیاری از واژگان دربردارندۀ چندین لایه از معانی هستند. در خود قرآن نیز گفته شده که بعضی از آیات روشن و واضح و بعضی دیگر تمثیل‌گونه هستند و تنها خود خداوند به تفسیر مطلق قرآن آگاه است.

سؤالاتی دربارۀ تفسیر لفظی
داعش عملکرد خود را بازگشت به ریشه‌های دین اسلام می‌داند؛ بازگشت به زمانی که قرآن تنها راهنمای محمّد و اصحاب او بود و هیچ بحث و تفسیری در میان نبود. اما فرقۀ وهابیت که داعشیون پیرو آنند در قرن هجدهم ظهور کرده است. برخلاف این ادّعا، مسلمانانِ صدر اسلام قرآن را به عنوان کلام لفظی مورداحترام و تکریم قرار می دادند، اما می‌دانستند که تمام آیات نیز نباید به صورت لفظی ترجمه گردد. لذا تفسیر کتاب مقدس پدیدۀ نوظهور یا خیانت و بدعتی در دین اسلام نیست و از دیرباز سنّت بوده است. با این حال کسانی که مدّعی‌اند اسلام دین صلحِ صرف و صلح‌طلبی است، در اشتبا‌اند. قرآن استفادۀ موجّه از قدرت را مجاز برمی‌شمارد.

به اعتقاد مسلمانان، محمد تنها پیامبر خدا نبود. بلکه همچنین رهبر دولتی بود که جامعۀ جدیدی را ساخت و این مستلزم تصرّف سرزمین‌های دیگر از کانال اعمال زور و قدرت است. خود کتاب مقدّس نیز دارای صحنه‌های جنگ و خونریزی است.

استفادۀ گزینشیِ داعش از قرآن
برای نمونه آیۀ 4 سورۀ محمّد را در نظر بگیرید که داعش از آن برای توجیه کشت و کشتارهای وحشیانه و بریدن سر اسیران جنگی در عراق و سوریه استفاده می‌کند. این آیه می گوید:
«فَإِذا لَقيتُمُ الَّذينَ کَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقابِ حَتَّي إِذا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَ إِمَّا فِداءً حَتَّي تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزارَها...»
«پس وقتی با کافران برخورد کردید، باید گردن‌هایشان را بزنید. سپس وقتی آنها را از پای در آوردید، پیوندها را محکم کنید. سپس یا بر آنها منّت نهاده و آزادشان کنید، یا آنها را گروگان بگیرید، تا جنگ ابزار خود را بر زمین بگذارد...»

اگر جملۀ اولِ آیه را به تنهایی در نظر بگیریم، خواهیم دید واقعاً به این معنا است که داعش اجازه دارد هر جا غیرمسلمانان را ببیند؛ چه در بیابان‌های عراق و چه در کافه‌های پاریس آنها را بکشد. اما وقتی به فضایی که آیه در آن نازل شده نگاه می‌کنیم، مشاهده می‌کنیم که معنای آن محدود به میدان جنگ است و بس. همچنین آیه توصیه می‌کند که اسرای جنگی آزاد گردند، که داعش این توصیه را نیز نادیده می‌گیرد. در نسخی از قران که سعودی‌ها و داعش عرضه کرده‌اند، ممکن است حتّی آیاتی که صلح‌آمیز به نظر می‌رسند نیز زیر سؤال بروند.

در پاسخ به این سؤال که کتاب «قرآن برای مطالعه» چه کمکی می‌تواند به مبارزه با اسلام‌هراسی و رفع سوءتفاهمات دربارۀ این دین کند، امام صهیب وب که یک روحانی معروف آمریکایی است پاسخ می‌دهد:
"اگر فرد مسلمانی اطلاعات کافی دربارۀ دین اسلام نداشته باشد، ممکن است با مشاهدۀ تبلیغات داعش یا القاعده و استناد آنها به قرآن برای توجیه جرم و جنایاتشان، ترغیب شود که با آنها هم‌داستان شود. اما اگر فرد این کتاب را مطالعه کند و تفاسیر دانشمندان را در مورد آیاتی که داعش از آنها برای توجیه عملکرد خود استفاده می‌کند بخواند، خواهد دید که اکثر آن آیات بد یا ناقص ترجمه شده و در عمل با اقدامات افراطیون مخالف هستند.

با این وجود، ممکن است کتاب «قرآن برای مطالعه» مورد استقبال همۀ مسلمانان آمریکایی قرار نگیرد. نصر شخصی است که به خاطر آثاری که در حوزۀ تصوّف نگاشته است اشتهار دارد. در بعضی از انتقاداتی که به این کتاب شده، مسلمانان آن را بیش از حد صوفیانه و فلسفی خوانده‌اند.
 
کد مطلب: 6702
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۹ شهريور ۱۳۹۵
ساعت انتشار : ۲۱:۱۹
مترجم : زهرا رحیمی
 
 
 
قرآن برای مطالعه/ ترجمه سیدحسین نصر/ ترجمه قرآن سیدحسین نصر
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر