داخلی صفحه دیدگاه آرشيو يادداشت
۱
 
رفراندوم، ابزار دموکراتیک دیکتاتوری
سیدمحمدعلی ابطحی
مردم ترکیه بعد از گذر از دموکراسی و بعد از اینکه ترکیه در آستانه رسیدن به اتحادیه اروپا بود، رفراندوم ونظر سنجی ملی کردند. موضوع آن هم قدرت بیشتر رییس جمهور و عملا تمدید ریاست جمهوری اردوغان بود. پاسخ اکثریت آری بود. این موضوع را در ادبیات سیاسی رفراندوم برای ایجاد دیکتاتوری می گویند.
در ترکیه رفراندوم برگزار شد. اگر چه با اختلاف کم اما نتیجه‌اش این شد که رئیس‌جمهور قدرت بیشتری پیدا کند و بتواند مدت طولانی‌تری در مسند حکمرانی باشد. قبل از تحلیل ماجرای ترکیه، حرف تو حرف کنیم و از باب اینکه چراغی که به منزل رواست به مسجد حرام است، کمی ایرانی این موضوع را پیگیری کنیم تا برسیم به همسایه. در دوران ریاست جمهوری آقای خاتمی که فضای سیاسی کمی بازتر شده بود، هر جا می‌رفتیم تندروترین‌ها شعار اصلی‌شان رفراندوم بود. فکر می‌کردند راه مسالمت آمیز تغییر نظام رفراندوم است. یعنی دوست داشتند نظام مستقر به مردم بگوید، تعارف نکنید ها. اگر احیاناً ما را قبول ندارید و یا شک وشبهه ای در مورد نظام وجود دارد، بگویید تا ما رفراندم کنیم. من در آن روزها گفتگوهای زیادی با چهره‌های معروف رفراندوم خواه داشتم. می‌گفتم که هیچ نظامی در هیچ جای دنیا تا به حال رفراندوم نکرده است که از مردمش بپرسد ما خوبیم یا بد. و اگر گفتند بَدید بروند. توجه کنید که بحث انتخابات نیست. بحث رفراندوم در مورد خود نظام سیاسی است. می‌گفتم حالا به خاطر اینکه علما میگویند فرض محال، محال نیست، فرض کنید رژیم جمهوری اسلامی گفت ما قصد داریم رفراندوم کنیم و از مردم بپرسد که جمهوری اسلامی. آری. یا نه.
 
قابل پیش‌بینی است که در آن رفراندوم به چند دلیل جواب آری پاسخ اکثریت خواهد بود. یکی به خاطر علایق مذهبی است. خیلی‌ها کم عقیده به مذهب شده‌اند، میدانم. خیلی‌ها به خاطر حضور روحانیون در مساند اصلی حکومت گمان می‌برند که اسلام و دین عامل این مشکلات است، میدانم. اما وقتی در برابر این سئوال قرار بگیرند که جموری اسلامی آری یانه، جواب اکثریت آری است. نظام می‌ماند و اقتدار بیشتری هم می‌گیرد. یک بار وقتی در جلسات مختلف در سالهای اصلاحات، عده‌ای شعار تغییر قانون اساسی را در دانشگاه، پای سخنرانی آقای خاتمی می‌دادند، آقای خاتمی در دانشگاه گفت شعار نغییر قانون اساسی خیانت است. غوغایی شد. شعارهای و مقالات زیادی علیه آقای خاتمی ایراد شد. توضیح آقای خاتمی این بود که بسم الله، تغییر قانون اساسی. خوب این تغییر باید از راه ساز وکار های قانونی باشد. قرار نیست که انقلاب وشورش شود. در همین قانون اساسی راهکار تغییر قانون اساسی پیش بینی شده است. مجموعه‌ای از شخصیت‌های حقوقی باید برای تغییر قانون اساسی اقدام کنند. اسامی آنها را مرور کنید. ما آن افراد رالیست می‌کردیم. می‌دیدم اگر آنها در آن شرایط تشکیل جلسه بدهند و بخواهند قانون اساسی جدید بنویسند، احتمالاً تنها بخشی که در قانون اساسی مورد حک واصلاح قرار می‌گرفت، بخش حقوق مردم خواهد بود. و یااحیانا هر بخش مترقی دیگر قانون اساسی. باید واقع بین بود. آن روزها چه روزگاری بود. کسی اتفاقات بعدی را اباور نمی‌کرد. من براین باورم که اکثریت جامعه با همه بی مهری‌ها که دیده‌اند اگر در مقابل این سئوال قرار بگیرند که اصل نظام جمهوری اسلامی آری یانه، جوابشان آری است. درست مثل آن که مثلاً حرم امام رضا هیچ وقت بی زائر نشده است و یا به ندرت افرادی پیدا می‌شوند که در موقع ازدواج عقد شرعی نخوانند. خیلی از ناراحتی‌های موجود به خاطر فشار است. به خاطر این است که دوست ندارند دینداری شان مساوی با اعتقاد و یا حمایت از حکومت تلقی شود. اتفاقاً وقتی زور نباشد مردم به عقاید و اعتقادات معنوی و مذهبی رویکرد مثبت‌تری دارند. من یقین دارم اگر حجاب در کشور اجباری نبود و بالا و پایین رفتن روسری راه نشان دادن مخالفت با حکومت نبود و حجاب به معنای همراهی با گشت ارشاد تلقی نمی‌شد، داشتن تعداد زنان و دختران محجبه خیلی بیشتر از تعداد زنان و دختران بد حجاب بودند.
 
برگردیم خانه همسایه. ترکیه و رفراندوم پرسروصدای آن. یادتان هست قدیم‌ها سوژه انشا بود که علم بهتر است یا ثروت؟ معلم هامان می‌گفتند بنویسید علم. درحالی‌که خودشان می‌دانستند ثروت بهتر از علم است. پول و قدرت در هرکجا که باشد، معجزه می‌کند. رأی مردم را می‌سازد. دیدگاه عمومی را شکل می‌دهد. در ماجرای رفراندوم ترکیه نمونه روشن آن بود. حکومت می‌خواست مثل خیلی کشورهای دیگر، خودش بماند. تبلیغات چندماهه کرد. جوهر استدلالش هم این بود که کشور ترکیه اقتدار لازم دارد. مردم ترکیه بعد از گذر از دموکراسی و بعدازاینکه ترکیه در آستانه رسیدن به اتحادیه اروپا بود، رفراندوم و نظرسنجی ملی کردند. موضوع آن‌هم قدرت بیشتر رئیس‌جمهور و عملاً تمدید ریاست جمهوری اردوغان بود. پاسخ اکثریت آری بود. این موضوع را در ادبیات سیاسی رفراندوم برای ایجاد دیکتاتوری می‌گویند. اما پول و قدرت و تبلیغات که پشت سر آن قرار می‌گیرد، رأی می‌آورد. در حقیقت بااستفاده از مدرن‌ترین ابزار برای تحقق دموکراسی، دیکتاتوری را صلا می‌دهند. تا بوده چنین بوده. رفراندوم مشکل را در ترکیه زیادتر کرد.
 
 
کد مطلب: 7311
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : سه شنبه ۲۹ فروردين ۱۳۹۶
ساعت انتشار : ۱۲:۱۰
 
 


انتشار یافته : ۱نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر
داود بهلولی
۱۳۹۶-۰۱-۳۱ ۰۹:۴۳:۰۸
استادی که در خصوص عدم دموکراسی در کشور همسایه داد سخن داده ای. لطفا بفرمایید دقیقا چه بخشهایی از قانون اساسی ترکیه به نفع دیکتاتوری تغییر خواهد کرد؟ حتم دارم نمی دانید. چون اصلا وجود ندارد. تنها چیزی که اردوغان در این میانه صید می کند، ماندن در قدرت برای مدت زمان بیشتری است و بعد از اون خواه ناخواه برکنار خواهد شد. تازه همین در قدرت ماندن هم منوط به رأی مردم است. متأسفانه موجی در ایران ایجاد شده است برای سیاه نمایی ترکیه و شما هم ناخواسته وارد این موج شده اید همانطور که 80 میلیون جمعیت ترکیه را متهم به این کردید که با فشار تبلیغات، مفهوم دموکراسی را بعد از 100 سال بعد از جمهوریت (ایران سابقه 38 ساله جمهوریت دارد)‌ فراموش کردند و اسیر فریبهای اردوغان شدند! (2759)