داخلی صفحه دیدگاه آرشيو يادداشت
۲
 
امام رضا (ع)، دهه کرامت و... بارانی که سیراب نمی‌کند
حسین ادبی
(در دهه کرامت) شاید هزینه‌ای بالغ بر صدها میلیارد تومان خرج می‌شود تا شاید معارف این امام همام، بیش از دیگر ایام سال به گوش مخاطب برسد و بر جانش بنشیند. اما در عمل چنین اتفاقی را شاهد نیستیم. به راستی چه اتفاقی می افتد که با این حجم از برنامه‌های از پیش تعریف شده و به ظاهر هدفمند، باز در امر نهادینه سازی معرفت‌های مشترک انسانی و نه فقط اسلامی این امام معصوم طرفی نمی‌بندیم؟
حسین ادبی پژوهشگر و استاد حوزه علمیه مشهد
حسین ادبی پژوهشگر و استاد حوزه علمیه مشهد
دین اسلام پر است از ظرفیت‌های هویت‌ساز؛ ظرفیت‌هایی که تنها یکی از آنها کافی است تا یک جامعه را از بحران هویت خارج کند و به پویایی و نشاط وادارد. این ظرفیت‌ها در اکثر موارد حول محور شخصیت‌های برجسته و الگوهای دینی، یعنی امامان معصوم علیهم السلام شکل می‌گیرد. جامعه ایرانی به واسطه وجود مرقد مطهر امام رضا علیه‌السلام در این کشور، علاقه‌ای ویژه‌ای به این امام بزرگوار دارد و همین امر باعث شده تا سیل عاشقان آن حضرت همه ساله در مناسبت ولادت و شهادت ایشان، به مشهد مقدس سرازیر شود. دهه ولادت حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها تا ولادت امام رضا علیه‌السلام با عنوان «دهه کرامت» نامگذاری شده است. دهه‌ای که قرار است بیش از زمان‌های دیگر باعث شناخت و معرفت جامعه اسلامی به ویژه جامعه ایرانی با این امام شود. با یک بررسی ساده می‌توان به میزان موفقیت این برنامه‌ها پی برد. در دهه کرامت عملاً دستگاه عظیم و تاثیرگذار آستان قدس رضوی تمام برنامه‌هایش را معطوف به این دهه می‌کند. همچنین وزارت ارشاد با برگزاری جشنواره بین المللی امام رضا علیه‌السلام، به‌طور جدی وارد گود فعالیت می‌شود. نهادها و ارگان‌های دیگر همچون، سازمان تبلیغات، مرکز امور مساجد، صداوسیما، شهرداری‌ها و ... نیز در این زمینه فعال می‌شوند. شاید هزینه‌ای بالغ بر صدها میلیارد تومان خرج می‌شود تا شاید معارف این امام همام، بیش از دیگر ایام سال به گوش مخاطب برسد و بر جانش بنشیند. اما در عمل چنین اتفاقی را شاهد نیستیم. به راستی چه اتفاقی می افتد که با این حجم از برنامه‌های از پیش تعریف شده و به ظاهر هدفمند، باز در امر نهادینه سازی معرفت‌های مشترک انسانی و نه فقط اسلامی این امام معصوم طرفی نمی‌بندیم؟ پاسخ را در شیوه عملکرد و نگاه کسانی باید جستجو کرد که به ظاهر متولی ترویج معارف شده‌اند.

بیایید برخی از این فعالیت‌ها را از نظر بگذرانیم. در جشنواره امام رضا علیه‌السلام چه موضوعاتی بهانه گرامی‌داشت دهه کرامت می‌شود؟ آیا لازم است برای ترویج معارف رضوی به همه قالب‌ها و اشکال هنری متوسل شویم؟ آیا برای جذب حداکثری مخاطب مجازیم با بهانه قرار دادن شادی ایام ولادت، پا را از مرزهای معرفتی و نه صرفاً فقهی فراتر بگذاریم؟ آیا تمامی عوامل ترویج معارف خود قبل از اینکه در این عرصه به کار گرفته شوند، از معارف مورد نظر سیراب شده‌اند و یا خودشان هم درک کافی از معارفی که باید مروّج آن باشند ندارند؟ سؤال دیگری که باید با دقت به آن پاسخ داده شود این است که، آیا ترویج معارف امام رضا علیه‌السلام فقط به دهه کرامت محدود می‌شود و نمی‌شود از ظرفیت‌های به وجود آمده در این دهه در طول سال بهره‌ای بهتر برد؟ تاکید بر استفاده بهتر، به این دلیل است که در پاسخ گفته نشود، همین الان هم داریم از این ظرفیت در طول سال استفاده می‌کنیم. در حال حاضر با یک تحقیق میدانی به راحتی می‌توان دریافت که حتی مجاوران امام رضا علیه‌السلام در شهر مشهد هم از ابتدایی‌ترین معارف این امام بی بهره‌اند و در این زمینه هیچ اقدام موثری از سوی متولیان فرهنگ رضوی صورت نمی‌گیرد. در واقع ما عادت کرده‌ایم که کارهای پرطمطراق و بدون بازخورد جدی را در اولویت قرار دهیم. اگر یکی پیدا شود و بگوید برای دانش‌آموزان روستایی که از بسیاری از فضاهای فرهنگی شهری محرومند، می‌خواهیم برنامه‌ای تدارک ببینیم تا آنها را برگزاری برنامه هفتگی با معارف رضوی آشنا کنیم، هیچ‌کدام از این نهادها از او حمایت نمی‌کنند، کمااینکه نگارنده این سطور، خود، در این‌باره با ارشاد و آستان قدس رضوی مکاتباتی داشته است و نتیجه‌ای از آن همه، حاصل نشده است.

بی‌توجهی به تاثیرگذاری در اجتماع و بازخوردگیری از تغییر رفتار مردم به واسطه فعالیت‌های مذکور، متولیان را دلخوش می‌دارد که کاری برای امام رضا علیه‌السلام انجام داده‌اند غافل از اینکه جز هدر دادن منابع مالی و نیروی انسانی در این زمینه کاری نکرده‌اند. نمی‌گویم که نیت متولیان امر در این زمینه، خدای ناکرده نیتی نادرست بوده است، اما نیت خالص و برای رضای خدا به تنهایی و بدون انجام درست کار، کفایت نمی‌کند. بنابراین توجه به تاثیرگذاری بر مخاطب و رصد تغییر رفتار آنها به واسطه فعالیتهای ترویجی، بسیار مهم و چه بسا در اولویت اول است.

نکته دیگری که در این زمینه بسیار حائز اهمیت است اینکه، نهادهای متولی هیچ همگامی و هماهنگی‌ای با هم ندارند. فعالیت‌ها به صورت جزیره‌ای و مستقل از هم انجام می‌شود. هر نهادی بنا به اسناد راهبردی خود که گاه هیچ سنخیتی با اسناد دیگر سازمانهای همکار ندارد، وارد عرصه می‌شود و این شیوه گاه باعث ایجاد تضاد و تعارض در فعالیت فرهنگی می‌شود و آنگاه است که نه تنها ترویج معارف را نمی‌بینیم، بلکه از نگاه مردم، این نهادها، معارف رضوی را بهانه کرده‌اند که منفعت شخصی خود را تأمین کنند. البته ان‌شالله اینگونه نیست، اما قطعاً عموم مردم چنین برداشتی را در ذهن خود جای خواهند داد.

چه خوب است که متولیان امور فرهنگی، گاهی به این فکر کنند که اموال بیت المال امانتی در دست آنهاست و باید پاسخگوی ریال به ریال هزینه‌هایی که در این راه انجام می‌دهند باشند. هزینه‌هایی که نتیجه‌ای به همراه ندارد.
 
کد مطلب: 7445
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : جمعه ۶ مرداد ۱۳۹۶
ساعت انتشار : ۲۳:۵۵
 
 


انتشار یافته : ۲نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر
Germany
۱۳۹۶-۰۵-۰۷ ۲۳:۱۳:۲۶
رصد تغییر رفتار.
این پاشنه آشیل تمام فعالیتهای فرهنگی است (2837)
 
توکلی مقدم
۱۳۹۶-۰۵-۱۰ ۱۳:۴۸:۰۴
متاسفانه میلیاردها تومان هزینه می کنیم بدون بازخورد گرفتن از کاری که انجام داده ایم. اگر همین را به کانونهای خودجوش فرهنگی بدهیم، بهتر نتیجه می گیریم. تجربه این را نشان داده که کار مردمی و خودجوش اگر مورد حمایت حداقلی قرار بگیرد، بشدت مفیدتر و موثرتر است (2840)