داخلی صفحه دیدگاه آرشيو يادداشت
 
شهامت پذیرش شهامت!
مسعود صادقی
شاید واقع‌بینی و توجه افزون‌تر به روانشناسی غالب انسان‌های عادی ما را مجاب سازد که شهامت را نه به عنوان یک عمل ایدئال و آرمانی بلکه به مثابه یک وصف معمول و مرسوم اما اخلاقی به رسمیت بشناسیم.
دکترمسعود صادقی، پژوهشگر فلسفه و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
دکترمسعود صادقی، پژوهشگر فلسفه و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
مشاهیر حکمت عملی از جمله ابن مسکویه و خواجه نصیرالدین طوسی، تحت تاثیر فرهنگ و میراث یونانیان، فضیلت شجاعت را بیش از دیگران مورد بحث قرار داده‌اند. یکی از فضایل فرعی شجاعت، خصلت شهامت است. این حکیمان مسلمان، شهامت را یک خصلت اخلاقی می‌دانند و خطر کردن برای مشهور شدن، خودنمایی و جلب توجه دیگران را اخلاقاً به رسمیت می‌شناسند[1]. البته آنها خطرکردن با انگیزه تحسین و توجه دیگران و برای انجام کاری بزرگ و موافق با اخلاق را شهامت می‌دانند[2].

در نگاه نخست، مشکل بتوان این گونه خاص از شجاعت یعنی همان شهامت را با اخلاق اسلامی وفق داد. شاید حکیم کشفی(از حکمای متاخّر عهد قاجار) به همین علت حاضر به بحث تفصیلی در باب خصلت شهامت نشده است. اما هر چه که هست، شهامت اگر به معنای ریا و سمعه نباشد و انگیزه انجام امور خیر را آلوده نسازد، با یک نگاه حداقلی قابل پذیرش است.

پنهان نمی‌توان ساخت که بسیاری بالاخص جوانان، خطر بسیاری از مرارت‌های امور خطیر و نفس‌گیر ورزشی، علمی و رزمی و... را ببشتر به خاطر جلب توجه عموم به جان می‌خرند و اگر صرف رضای الهی یا انجام وظیفه در میان می‌بود هرگز چنین شهامتی به خرج نمی‌دادند یا کاری دیگر را انتخاب می‌کردند.بنابراین اگرچه شهامت با شرایطی می‌تواند یک خصلت اخلاقی قلمداد شود اما یک فضیلت سطح بالا و درجه اول نیست.

شاید واقع‌بینی و توجه افزون‌تر به روانشناسی غالب انسان‌های عادی ما را مجاب سازد که شهامت را نه به عنوان یک عمل ایدئال و آرمانی بلکه به مثابه یک وصف معمول و مرسوم اما اخلاقی به رسمیت بشناسیم. از حکیمان مذکور می‌توان آموخت که در مقام تصمیم‌گیری‌های اجتماعی نباید تقویت و تحریک خصلت شهامت را نادیده گرفت. طبع انسان به ویژه نسل جوان بسیار به انجام و ابراز شهامت تمایل دارد. یک فرمانده جنگی آگاه از روانشناسی انسان‌های عادی، یک فعال اقتصادی، یک مدیر آموزشی و یا یک پدر یا مادر خوب می‌کوشد از همین طریق، یعنی برانگیختن نیاز انسان‌ به شهامت یا همان پذیرش خطر کارهای خطیر با نیت جلب توجه و مشهور شدن، مخاطب خود را وادار سازد تا ترس را کنار بگذارد و با وجود موانع و خطرات، کاری بزرگ و خطیر انجام دهد.

اما آیا ما شجاعت پذیرش اخلاقی شهامت را داریم؟ آیا ما حاضریم وجود ستاره‌ها و سلبریتی‌های شهرت‌طلب را واقعا و عمیقا به رسمیت بشناسیم یا اینکه کماکان می‌خواهیم هرگونه تمایل به شهرت را از بیخ و بن تقبیح کنیم؟
 
ارجاعات:
[1]- نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد(1380) بازنگاری اساس‌الاقتباس.بکوشش مصطفی بروجردی. تهران، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.،صص182-181
[2]- مسکویه، ابوعلی(بی‌تا) تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق، تحقیق و شرح ابن الخطیب، مکتبة الثقافه الدینیه، چ اول.ص30
 
 
کد مطلب: 7713
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۰ ارديبهشت ۱۳۹۷
ساعت انتشار : ۰۹:۳۶
 
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر