داخلی صفحه دین و اخلاق (معرفی کتب ۱)‫‫‫‫ آرشيو گزارش
 
مشتاقی و مهجوری
مصطفی ملکیان
اين كتاب که در شانزده بخش با پانزده مقاله سامان یافته است،به موضوعات تفكر دينی، فلسفه‌ اسلامی، معنويت و فرهنگ و سياست با عنوان‌های «رويكرد متفاوت در تاريخ‌ فلسفه نگاری»، «وضعيت تفكر در ايران معاصر»، «حوزه و دنيای جديد»، «دويدن در پی آواز حقيقت»، «گفتاری در باب كلام جديد»، «هر كس خود بايد به زندگی خود معنا ببخشد»، «بحران اخلاق و معنويت»، «معنويت و محبت چكيده‌ی همه‌ی اديان است»، «روشن‌فكری دينی و اصلاحات اجتماعی»، «هرمنوتيك قرآن و تعارض‌های عقل جديد و وحی»، «زن، مرد، كدام تصور»، «گفت‌وگو درباره‌ حاكميت دينی»، «فلسفه‌ فقه»، «عقلانيت، دين، نوانديشی» و ‫‫‫‫«چه بايد بشود» اختصاص یافته است.
مشتاقی و مهجوری
نگارنده در درآمد بر کتاب چنین می گوید:
درونمایه واحد و مشترک گفت و گوهایی که در این مجموعه گرد آمده اند ربط و نسبت سیاست و فرهنگ است. سیاست، چه آن را رقابتی بدانیم که افراد یا گروه هایی که منافع متعارض دارند بر سر کسب قدرت و رهبری وارد آن می شوند، و چه آن را فعالیتهایی تلقی کنیم که غرض از آنها حکومت کردن یا تأثیرگذاشتن بر یک نظام حکومتی یا کسب و حفظ ضبط و مهار یک نظام حکومتی است، و چه آن را ارتباطاتی بینگاریم میان انسان هایی که دغدغه شان حکومت کردن یا تأثیرگذاشتن بر یک نظام حکومتی یا کسب و حفظ ضبط و مهار یک نظام حکومتی است، و چه آن را ارتباطات میان رهبران و غیر رهبران در یک جامعه محسوب داریم. در هر حال، با فرهنگ، به معنای مجموعه ی حالات ذهنی ـ روانی و اعمال فردی و اجتماعی انسانها، ربط و نسبت دارد؛ و این بدان معنا است که چند و چون اوضاع و احوال سیاسی هر جامعه با باورها، دانشها، فهمها، تصورات، تفکرات، استدلالها، احساسات و عواطف، رویاها، تخیلات، توهمات، آرزوها، خواسته ها، نیات، کوشش ها، و اعمال یکایک افراد آن جامعه داد و ستد دارد: در آنها تأثیر می گذارد، از آنها تأثیر می پذیرد، آنها را مساعدت میکند، و با آنها معارضت مییابد؛ و، بالعکس، مولفه های فرهنگی نیز همین گونه داد و ستدها را با اوضاع و احوال سیاسی دارند. هم سیاست به فرهنگ صورت و سیرت خاصی می بخشد و هم فرهنگ به سرشت و سرنوشت سیاست صبغه ای مخصوص میدهد.
در باب تاثیر و تاثر و مساعدت و معارضت دو جانبه سیاست و فرهنگ، آنچه بیشتر محل تاکید این قلم است اینست که آثار و نتایج هر عمل سیاسی یا هر نظام سیاسی فقط منحصر به قلمروهای اقتصاد و حقوق نمی شود، بلکه به حیطه های خانواده و تعلیم و تربیت نیز تسری مییابد و از مرز امور مربوط به مادیت و جسم هر در میگذرد و به حوزه ی امور مربوط به معنویت و جان و ذهن و روان پای مینهد. فردیترین، ژرفترین، و نهادیترین لایه های وجود آدمی نیز از دسترس آثار و نتایج اعمال سیاسی یا نظامهای سیاسی بعید و مصون نیست؛ یعنی، مثلا، یک عمل سیاسی نادرست یا یک نظام سیاسی فاسد فقط ساخت های بیرونی و اجتماعی زندگی شهروندان را به تباهی و ویرانی نمی کشد، بلکه ساختهای درونی و فردی زندگی را نیز تباه و ویران میکند و آدمی را حتی از سلامت ذهنی ـ روانی و کمال اخلاقی هم محروم میدارد. از این رو، حتی کسانی که فقط دلمشغولی هایی شخصی دارند و هم و غمشان یکسره معطوف به سلامت ذهنی ـ روانی و کمال اخلاقی خودشان است از توجه و حساسیت نسبت به نهاد و سیاست گریز و گزیری ندارند.
اما، باز، مهمتر از این جنبه های توصیفی و واقع نگرانه(factual) ربط و نسبت سیاست و فرهنگ جنبه های توصیه ای و ارزشنگرانه (evaluative) و هنجارگذارانه (normative) آن اند؛ و از این جنبه های توصیه ای آنچه از همه فوری و فوتی تر است اینست که سیاست را تابع اخلاق سازیم، نه اخلاق را طفیل سیاست. به تعبیر دقیقتر، نگذاریم که سیاست مبتنی بر عوامل مادی و مصلحت اندیشانه، مبتنی بر واقعیات سیاسی، و مبتنی بر منافع گروهی، قدرت، زور، و خشونت(realpolitik) اخلاق را در چنگ خود گیرد و آن را به هر شکلی که میخواهد درآورد؛ بلکه کاری کنیم که اهداف و آرمانهای اخلاقی و معنوی بر اعمال سیاسی حاکم شوند.
كتاب «مشتاقی و مهجوری» اثر «مصطفی ملكيان» از مجموعه‌ی «بينش معنوی» است كه به همت انتشارات «نگاه معاصر» منتشر شده است.
 
کد مطلب: 4305
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۳
ساعت انتشار : ۰۲:۵۴
 
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر