داخلی صفحه ظهور و افول یک خلافت آرشيو گزارش
۱
 
داعش چگونه حکومت می‌کند؟
سارا بیرک
هنگامی‌که داعش زمام امور در موصل دومین شهر بزرگ عراق را در ۱۰ ژوئن در دست گرفت، برخی تحلیلگران بیان کردند که این شهر به عنوان پایتخت جدید این گروه انتخاب خواهد شد. با وجود این، اما شهر رقه را معمولاً به عنوان پایتخت داعش می‌شناسند که در آن داعش اعلام خلافت کرده است. برای قضاوت درباره تصویری که داعش از این شهر ساخته است، رقه بی‌درنگ یک آرمانشهر دولت اسلامی و کانون افراطی‌گری است که اهالی آن در طلب اسلامی رادیکال هستند
داعش چگونه حکومت می‌کند؟
سراسر ماه دسامبر گذشته، امریکا و بعضی از متحدانش در مقابله با رژیم بشار اسد، بمباران علیه داعش را در شهر رقه در شمال سوریه تشدید کردند(اگرچه ۹۷ درصد از حملات هوایی در سوریه کار امریکاست) در این بمباران‌ها امارات متحده عربی و عربستان سعودی امریکا را همراهی کردند. کشورهای غربی نظیر بریتانیا و فرانسه و نیز استرالیا که برخی از متحدان امریکا در نبرد با داعش- "عملیات راهکار ذاتی"- هستند فقط خواستار انجام حملات در عراق یودند. دیگر کشورها هم با محدودیت‌هایی به ارسال نیرو و تسلیحات پشتیبانی پرداختند.

گرچه مدتی طولانی درباره مکان رهبر این سازمان جهادی، ابوبکر بغدادی و دیگر اعضای ارشد بانی آن پنهانکاری صورت می‌گرفت - به گفته محلی‌ها آنها بین عراق و سوریه در حرکتند- اما شهر رقه را معمولاً به عنوان پایتخت داعش می‌شناسند که در آن داعش اعلام خلافت کرده است. برای قضاوت درباره تصویری که داعش از این شهر ساخته است، رقه بی‌درنگ یک آرمانشهر دولت اسلامی و کانون افراطی‌گری است که اهالی آن در طلب اسلامی رادیکال هستند، از اعدام‌های دسته‌جمعی لذت می‌برند و قویاً از سوی اربابان سیاه‌پوش سنگدل خود حمایت می‌شوند. بریدن سر روزنامه‌نگار امریکایی، جیمز فولی و چندین گروگان دیگر در حوالی همین شهر صورت گرفته بود.

داعش مدعی است که کشتن این امریکایی و قربانیان بریتانیایی به انتقام بمباران داعش در سوریه توسط امریکا صورت گرفته است. شبیه بیشتر کارهای داعش، آنها تلاش مخوفی را برای نمایش توان خود و ترساندن غرب به کار بسته‌اند. هنوز اطلاعات کمی درباره این شهر و از جمله جمعیت آن وجود دارد. بر اساس برخی آمارهای متفاوت، جمعیت شهر بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ هزار نفر تخمین زده شده که عموماً جهادی یا با گرایش‌های اسلامی هستند. در واقع، رقه تا پیش از تعارضات سال ۲۰۱۳، درگیر جنگ نبود.

هنگامی‌که پیش از جنگ در دمشق زندگی می‌کردم، چندباری به رقه رفتم. مکانی غبارآلود که دور از دیگر شهرهای مهم قرار داشت، با امکاناتی
مغازه‌داران دو و نیم درصد از درآمدشان را می‌پردازند که همان زکات در اسلام انگاشته می‌شود و ماهانه ۱۵۰۰ پوند سوریه یا هشت و نیم دلار تعیین شده است که هرگز به مثابه مالیات در نظر گرفته نمی‌‌شود.
اندک. بیشتر سوری‌هایی که می‌شناختم اگر به آن شهر می‌آمدند از آن گله می‌داشتند. درست است که جمعیت بومی آن، ترکیبی از قبایل مستقر است که اغلب، سنی‌اند؛ اما برخلاف شهرهای غربی سوریه مانند حما و آلپو، نشانه‌ای از فعالیت اسلامی در این شهر دیده نمی‌شد. یکی از اهالی طبقا، از شهرهای نزدیک به رقه که پایگاه هوایی آن توسط داعش در ماه آگوست اشغال شد، بیان داشت:"طنز روزگار این است که ما به بی‌نمازی مشهور شدیم!"

اما اهمیت نداشتن نسبی رقه برای رژیم سوریه- که منجر به تسلیم آن شد- پهناوری آن، مجاورت آن با عراق و فاصله نسبی آن از خطوط اصلی جبهه نبرد بوده است که آن را به منطقه‌ای کلیدی برای داعش تبدیل کرده است. نیروهای داعش، بعد از بمباران‌های شدید علیه مواضعشان، از کوبانی در مرز سوریه و ترکیه عقب‌نشینی کرده، اما تسلط خود را بر مناطقی شامل هیت و رمادی در عراق تحکیم کردند و همچنان کنترل رقه را در دست دارند.

هنگامی‌که داعش زمام امور در موصل دومین شهر بزرگ عراق را در ۱۰ ژوئن در دست گرفت، برخی تحلیلگران بیان کردند که این شهر به عنوان پایتخت جدید این گروه انتخاب خواهد شد. با این وجود، داعش در اصل یک سازمان عراقی است که از دل القاعده در عراق شکل گرفته است و تقریباً همه رهبران ارشد آن از جمله ابوبکر بغدادی عراقی‌اند. اما در موصل که جمعیتی بالغ بر یک میلیون نفر دارد هنوز درجاتی از تقسیم قدرت با دیگر گروه‌های سنی مذهب مانند بعثی‌های بازمانده از رژیم صدام حسین و برخی قبایل وجود دارد. داعش در عراق با تهدیدهای نطامی بیشتری نسبت به سوریه مواجه است- شبه نظامیان شیعی، پیشمرگان کرد، ارتش نامنظم عراق و برخی از قبایل سنی که در پیمان با امریکا هستند.

حتی پیش از اینکه داعش کنترل شرق سوریه را به دست بگیرد، نخست با اشغال روستاها و شهرهای کوچک آغاز کرد و سپس رقه را در ژوئن ۲۰۱۳ به تصرف درآورد و سرانجام بر مناطق وسیع‌تری در ژوئن ۲۰۱۴ مسلط شد، رژیم سوریه به کلی منطقه را ترک کرد تا بر نواحی پرجمعیت‌تر غربی کشور تمرکز یابد. رژیم سوریه از آغاز نبرد تا کنون برای اولین بار داعش را رها کرد و رشد داعش کمک کرد تا دمشق مخالفان را به عنوان "تروریست" جلوه دهد. شورشیان سوری که رقه را در آوریل ۲۰۱۳ از دست دولت خارج کردند،

ملغمه‌ای از گروه‌هایی هستند که از داعش ضعیف‌ترند. اگرچه کشورهای حامی مانند امریکا، ترکیه، قطر و عربستان سعودی به هماهنگی بیشتری در تجهیز گروه‌های شورشی سوری رسیدند، اما آنها همچنان متفرقند. گروه‌های اسلامی که حتی از کمک‌های اهدایی استفاده می‌کنند و از گروههای سکولار مورد حمایت امریکا قویترند- نیز در قیاس با داعش ضعیفترند.

برای سربازان جدید داعش که اکثراً از جنوب ترکیه وارد می‌شوند(ترکیه تا کنون سعی در بستن مرزهای خود داشت)، رقه مناسب است. اگرچه حملات هوایی امریکا و متحدان عربش و یورش‌های اخیر رژیم اسد، عرصه را بر داعش تنگ
در آغاز جنگ سوریه، رهبران القاعده عراق گروهی را به سوریه فرستادند که جبهه النصره را تشکیل داد. در آوریل ۲۰۱۳ ابوبکر بغدادی عضو القاعده مدعی شد که دو گروه با هم ادغام شدند و د اعش( دولت اسلامی عراق و شام) را تشکیل داده‌اند. اما ابو محمد جولانی رهبر سوری جبهه النصره این ادغام را رد کرد.
کرده، اما رقه را به مرکزی حساس در ناحیه‌ای بدل کرده که حالا از بسیاری کشورها بزرگتر است و ۶ تا ۸ میلیون عراقی و سوری را در خود جای داده است.
داعش چندین ساختمان در رقه را به عنوان کاخ امارت اشغال کرده، از جمله ساختمان شهرداری و کلسیای کاتولیک امریکایی و کنترل نواحی بیرونی شهر مانند منطقه ۱۷ ، پایگاه سابق ارتش و تأسیسات نفتی را در دست دارد. بسیاری از این مکان ها هدف حمله حملات هوایی امریکا قرار گرفته است و بسیاری از گروگان‌های غربی و غیر غربی، که بعدها اعدام یا در ازای پول آزاد شدند در این مکان‌های بیرون شهر نگهداری می‌شدند. از جمله رهبران داعش، نظامی بعثی سابق ابو علی انباری که از افسران ارشد صدام بوده، گفته می‌شود که اکنون جانشین بغدادی شده است.

رهبران یک سازمان با سلسله مراتب و نظم ساخته‌اند. این بر اساس گفته های ابوحمزه فراری سوری از سرویس جاسوسی گروه است که من با او در جنوب ترکیه آشنا شدم. در رآس، گروهی متشکل از ۲۰ مرد است که به تقسیم وظایف میان نظامیان داعشی و نیروهای شخصی می‌پردازد. رهبران خاص مسئول نطامیان و نیروهای امنیتی هستند؛ وزرای غیرنظامی نیز هستند که البته در مکان‌های اصلی ظاهر نمی‌شوند. هر منطقه‌ای از سوریه که تحت کنترل داعش است طبق گفته ابوحمزه، امیری با قوای نظامی و جانشینان غیرنظامی دارد که ناظر بر ادارات محلی است. گروه، دادگاههای جدید و نیروی پلیس محلی و یک اداره بزرگ اقتصادی ایجاد کرده که آموزش، بهداشت، مخابرات و برق را در اختیار گرفته است( البته برخی از امکانات هنوز توسط دولت سوریه اداره می‌شود)

طبق تفسیر جازمانه داعش از شریعت، زنان باید نقاب داشته باشند، مردان تی شرت های بدون تصویر بپوشند، سیگار کشیدن ممنوع است، فروشگاهها باید در ۵ نوبت برای نماز تعطیل کنند(مانند عربستان) و تنها زنان حق دارند در لباس فروشی زنانه کار کنند. از اگوست ۲۰۱۴ یک مرد محرم نیز باید با زنان در بیرون همراه باشد. پیروی از این قوانین توسط یک بریگاد زنانه با نام خنسا و مردانه با نام حسبه مورد نظارت قرار می‌گیرد. دو زن از اهالی به من گفتند که اعضای سعودی داعش که از کشوری با پلیس دینی و اسلامی نزدیک به قرائت داعش آمده‌اند اغلب درباره تخلفات اخلاقی حساسیت دارند.

رقه همچنین مدلی از نظام مالیاتی داعش است: مغازه‌داران دو و نیم درصد از درآمدشان را می‌پردازند که همان زکات در اسلام انگاشته می‌شود و ماهانه ۱۵۰۰ پوند سوریه یا هشت و نیم دلار تعیین شده است که هرگز به مثابه مالیات در نظر گرفته نمی‌‌شود. داعش اکنون ۴۰۰ پوند سوریه ماهانه برای هر خط تلفن می‌گیرد. محلی‌ها گزارش داده‌اند که حقوق کارگران و جنگجویان غیرنظامی به طور منظم و به مبلغ ۴۰۰ دلار در ماه پرداخت می‌شود. به نام حمایت از مصرف‌کننده، داعش قیمت و کیفیت اجناس را تنظیم می‌کند.

تصور همه اینها دو سال قبل سخت بوده است. اگرچه اعتراضاتی در آغاز خیزش سوریه در مارس ۲۰۱۱ صورت گرفت، اما اهالی رقه، کمابیش به رژیم اسد وفادار ماندند، بخشی به دلیل نفوذ دمشق بر قبایل سنتی و بخشی به خاطر اینکه شمار زیادی از آوارگان سوری که به شهر آمده بودند، شورشی نبودند. در مارس ۲۰۱۳، شبه‌نظامیان شورشی عمدتاً اسلامگرا از جمله احرارالشام، جبهه النصره و شاخه القاعده سوریه، رقه را تصرف کردند. اشغالگران از بیرون امده بودند و محلی‌ها
یک پایگاه حقوق بشری انگلیسی در سوریه، گزارش داده که داعش ۱۱۸۰ نفر را از زمان اعلام خلافت خود در ماه ژوئن تا کنون کشته که از آن میان ۱۱۷۷ نفر غیرنظامی بودند و حداقل ۱۲۰ نفرشان نیز داعشی‌‌هایی بودند که قصد داشتند گروه را ترک کنند.
از این امر خوشحال نبودند.

زمانی که دو ماه بعدش، در می ۲۰۱۳ از شهر دیدن کردم، پرچمهای سیاه جبهه النصره در مسیر خیابان نزدیک به مقر حکومتی نصب شده بود، اما هیچ گروهی به تنهایی کنترل شهر را در دست نداشت. گروههای شبه نظامی و شورشی، به جای تحمیل قوانین خود، رقابت تنگاتنگی را برای جلب حمایت محلیها به کار گرفتند؛ آنها برای گرفتن فضایی به رقابت پرداختند که در آن، فعالان معتدل محلی ورک شاپ‌هایی را در زمینه موضوعاتی چون حقوق زنان و تساهل دینی برگزار کرده و به ایجاد شورای شهر کمک کنند. اما رقابت میان گروه‌های مسلح و فقدان بودجه مشخص برای شورا(که از سوی کشورهای خارجی چون فرانسه و قطر تأمین می‌شد) مانع از شکل‌گیری حکومت محلی تمام عیار شد. این فرصتی به داعش داد تا بخش اعظمی از شهر را تصرف کند و مسیر را برای ایجاد دولت موسوم به اسلامی هموار کند.

در آغاز جنگ سوریه، رهبران القاعده عراق گروهی را به سوریه فرستادند که جبهه النصره را تشکیل داد. در آوریل ۲۰۱۳ ابوبکر بغدادی عضو القاعده مدعی شد که دو گروه با هم ادغام شدند و د اعش( دولت اسلامی عراق و شام) را تشکیل داده‌اند. اما ابو محمد جولانی رهبر سوری جبهه النصره این ادغام را رد کرد.

بر خلاف جبهه النصره، داعش فوراً هدف اصلی خود را نه جنگ با اسد بلکه تصرف منطقه و اجرای شریعت اسلامی قرار داد و در این راه از شیوه‌های وحشیانه‌تری نسبت به القاعده استفاده کرد.(رهبری مرکزی القاعده به خاطر خشونت‌های شدید اعضای عراقی خود در داعش مورد انتقاد قرار گرفت و پس از مشاجره میان بغدادی و جولانی، داعش از القاعده جدا شد)

در آگوست ۲۰۱۳، نیروهای داعش حمله وحشیانه‌ای را عله گروه‌های شورشی در رقه ترتیب دادند و به سرعت کنترل شهر را به دست گرفتند.

می‌توان پرسشی را مطزح کرد که چرا داعش برای بسیاری از جنگجویان چنین جذاب شده است. تا آنجا که سریعترین فرایند بسیج جنگجویان خارجی تا کنون را داشته و حتی از سربازگیری علیه شوروی در جنگ افغانستان و جنگ علیه صدام حسین در عراق پیشی گرفته است. شاید بخشی از پاسخ در استفاده بی‌سابقه داعش از رسانه‌های اجتماعی برای جذب افراد، آزادی نسبی زندگی در سوریه و فقدان حکومت‌ها با ایدئولوژی‌های متقاعد کننده در منطقه و غرب و دیدن فساد در میان مردمان مسلمان و غیرمسلمان نهفته باشد.

میزان علاقه به حمایت از داعش در رقه مشخص نیست، اما مطمئناً کمتر از عراق است که در آن گروه‌های سنی ناراضی از حکومت شیعی به اتحاد با داعش دست زدند. در روزهای آغازین حکومت داعش، محلی‌ها می‌گفتند از افراطیگری‌های داعش نفرت دارند، اما برخی نیز عقیده دارند که در زمان حکومت گروه‌های شورشی مانند احرارالشام فساد وجود داشته و تحت حکومت داعش کاهش یافته است. یک تاجر اهل رقه که اکنون در ترکیه زندگی می‌کند می‌گفت گرچه از داعش نفرت دارد اما او اکنون آسانتر از قبل می‌تواند کالاهای خود را از قلمرو داعش عبور دهد، زیرا ایست‌های بازرسی در دوره شورشیان رشوه می‌گرفتند اما امروزه، رشوه گرفته نمی‌شود. رهبران داعش در اجرای خدمات شهری عملگرایانه
شنیده‌ها حاکی از آن است که بسیاری از جهادگران خارجی وارد شدند و ازدواج کردند و از این طریق داعش را به بزرگترین جنبش جهادی تبدیل کردند. داعش خانه‌هایی را برای جنگجویان خود تهیه کرده و حتی زنان بیوه از مزایای رفاهی به نسبت تعداد فرزندان خود استفاده می‌کنند. داعش وجود کودکان را برای آینده خود ضروری می‌داند.
رفتار می‌کنند؛ کارمندان متخصص را در پست‌های خود نگه داشته‌اند، مانند بخش‌های اجرایی حکومت و شبکه‌های مخابراتی.

معلمان می‌توانند همچنان به تدریس خود ادامه دهند، البته با تغییراتی در مواد درسی مانند حذف شیمی و زبان فرانسه و افزودن مطالعات اسلامی. یک دانشجوی پزشکی می‌گفت که رئیس بخش بیمارستان برکنار شده و یکی از اعضای داعش به جای او نشسته است و عنوان شغلی خود را به "امیر پزشکی عمومی" تغییر داده است. پزشکان زن تنها اجازه دارند که بیماران زن را معالجه کنند، البته با پوشش نقاب.

به سرعت آشکار شده است که توانایی داعش برای حفظ قدرت خود، شدیداً به اعمال خشونت زیاد از طرف ایشان بستگی دارد. اگر چه سربریدن دو روزنامه‌گار امریکایی و دو مددجوی انگلیسی خبرساز شد، اما می‌توان از کشتار سوری‌ها و عراقی‌های بیشماری نیز سخن گفت. یک پایگاه حقوق بشری انگلیسی در سوریه، گزارش داده که داعش ۱۱۸۰ نفر را از زمان اعلام خلافت خود در ماه ژوئن تا کنون کشته که از آن میان ۱۱۷۷ نفر غیرنظامی بودند و حداقل ۱۲۰ نفرشان نیز داعشی‌‌هایی بودند که قصد داشتند گروه را ترک کنند.

ابوحمزه یکی از اعضای سابق داعش می‌گوید که سرویس امنیتی داعش از ملیت‌های مختلف است اما آنقدر سوری دارد که از سوابق اعضای سوری داعش مطلعند. آنها دشمنان خود را گسترده می‌بینند، از بشار اسد گرفته تا امریکا و دیگر شورشیان. اما دشمن شماره یک خود را گروه‌های شورشی دیگر می‌دانند.

از آنجایی که داعش قادر به کنترل الکترونیکی بر تلفن و اینترنت نیست، گروه تا می‌تواند درباره افراد مختلف اطلاعات جمع‌آوری می‌کند و هر که را مشغول فیلمبرداری ببیند سر میبرد( به همین دلیل است که تصاویر مربوط به شهر کم است). بسیاری از سوری‌ها می‌گویند که آنها تصاویر و موسیقی‌های گوشی‌های خود را پاک کرده‌اند مبادا توسط داعشی ‌ها گرفتار شوند.

شنیده‌ها حاکی از آن است که بسیاری از جهادگران خارجی وارد شدند و ازدواج کردند و از این طریق داعش را به بزرگترین جنبش جهادی تبدیل کردند. داعش خانه‌هایی را برای جنگجویان خود تهیه کرده و حتی زنان بیوه از مزایای رفاهی به نسبت تعداد فرزندان خود استفاده می‌کنند. داعش وجود کودکان را برای آینده خود ضروری می‌داند. البته والدین بچه‌ها می‌گویند که داعش بچه‌ها را مجبور به رفتن به مدرسه نمی‌کند اما نوجوانان زیر ۱۸ سال را سربازگیری کرده و به آنها آموزش‌های قرانی می‌دهد.

چگونگی تولید فیلم‌های ویدئویی و چاپ مجله دابق به زبان انگلیسی مشخص نیست، اما شاهدان می‌گویند که دستگاه‌های مجهز به تکنولوژی های بالا در شهر وجوددارد و اینکه فروشگاه‌های محلی رقه به فروش اینترنت ماهواره‌ای مشغولند. به گفته ابوحمزه یک فیلمساز ایسلندی در میان اعضای جدید به چشم می‌خورد( دولت ایسلند ادعا کرده بود که هیچکدام از شهروندانش به داعش ملحق نشده است.) و او یکی از افرادی است که به ساخت فیلم های ویدئویی برای جذب جنگجویان جدید مبادرت می‌ورزند.

علیرغم همه اینها و وجود متخصصانی از چین و هکرهایی از مصر، برخی از اهالی رقه می‌گویند که داعش در زمامداری خود دچار افول شده است، به ویژه بعد از حملات هوایی امریکا. مادر دو کودک در جنوب ترکیه به من گفت که برق حتی برای کسانی که زنراتور دارند نیز اغلب قطع است و به دلیل نبود پمپ، آب کمیاب است، مراقبت های پزشکی در وضع بدی است، بیشتر مدارس تعطیل است و خیابان ها پر از آشغال است.
 
کد مطلب: 4630
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : شنبه ۱۱ بهمن ۱۳۹۳
ساعت انتشار : ۱۸:۲۵
مرجع : Newyork Review of Books
 
 
 


انتشار یافته : ۱نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر
۱۳۹۳-۱۱-۱۴ ۲۲:۰۰:۳۹
این چه جور ترجمه ای است؟ لا اقل متن را یک بار قبل از انتشار مرور می کردید. (1604)