داخلی صفحه صد و ده سالگی مشروطه آرشيو گزارش
۲
 
دو سیستانی
رضا بابایی
سید علی سیستانی در ردّ مشروطه چندان پایداری داشت که حتی در رسالۀ عملیۀ خود، مشروطه‌خواه نبودن را از شروط مرجع تقلید برشمرد.
دو سیستانی
در هیچ دوره‌ای مانند دورۀ مشروطه، حوزه‌های علمیه دو شقه نشد. در نجف، دو مرجع بزرگ، یعنی آخوند خراسانی و سید محمدکاظم طباطبایی یزدی در برابر هم قرار گرفتند و در تهران و مشهد و قم نیز همین نزاع پدید آمد. شیخ فضل الله نوری در دادگاهی محاکمه شد که قاضی آن، هم‌لباس و هم‌‌دورۀ شیخ در حوزه بود و در تبریز ثقة الاسلام تبریزی طرفدار مشروطه، در روز عاشورا به فرمان روس‌ها اعدام شد؛ بدون کوچک‌ترین واکنشی از سوی عزاداران و روحانیت آذربایجان. در مجموع شمار روحانیون مخالف مشروطه، بیش از موافقان آن بود. اگر آخوند خراسانی و چند تن دیگر از مراجع نجف، به حمایت از مشروطه برنمی‌خاستند، قطعا مشروطه، طرفداران کمتری در حوزه می‌یافت. دلیل آن هم روشن است؛ مشروطه‌، ساختاری را بر کشور حاکم می‌کرد که تا آن روز ناشناخته بود. ساختار جدید، به مجلس حق قانون‌گذاری می‌داد و دستگاه قضا را در مسیری دیگر می‌انداخت و روحانیت را جایگاهی دیگر می‌نشاند و قدرت را پخش می‌کرد و ... یکی از نامدارترین مخالفان مشروطه، مرحوم آیت الله سید علی سیستانی، پدربزرگ آیت الله العظمی سید علی سیستانی، مرجع تقلید حاضر در حوزۀ علمیۀ نجف است.

وی نیز از مراجع تقلید زمان خود در مشهد بود و در سال 1301 خورشیدی درگذشت. شهرت آیت الله سیستانی(پدربزرگ) بیشتر به دلیل مخالفت‌های صریح و بسیار نامهربانانه‌اش با مشروطه و سیستم پارلمانی بود. وی چنان مخالف مشروطه و مشروطه‌خواهی بود که در رسالۀ عملیه‌اش که حواشی او بر رساله‌های دیگران بود، نوشته است: از شرایط مجتهد این است که مشروطه‌خواه نباشد(محمد شربف رازی، گنجینه دانشمندان، ج5، ص189؛ غلامرضا جلالی، روحانیت و مشروطیت، ص137). بارها مردم مشهد از ایشان شنیده بودند که مشروطه کفر است و مشروطه‌خواه، کافر و مهدور الدم. آقای غلامرضا جلالی در کتاب روحانیت و مشروطیت، ص137.می‌نویسد: «سید علی سیستانی، از شاگردان میرزای شیرازی و سید باقر رضوی، در شمار کسانی بودند که از چشم‌انداز فقهی، نهضت مشروطه را نپذیرفتند. اینان مشروطه را ناسازگار با شریعت می‌دیدند. در نگاه ایشان، در اجرای شریعت نیازی به رایزنی نبود. از این نگاه، تکیه بر اکثریت برای نوشتن قانون، سرشماری، نرخ‌گذاری، مساوات زن و مرد و مسلمان و کافر، حدود شرع و نوشتن نظامنامه برای وزارتخانه‌ها خلاف شرع به شمار می‌رفت.
به همین دلیل سید علی سیستانی در ردّ مشروطه چندان پایداری داشت که حتی در رسالۀ عملیۀ خود، مشروطه‌خواه نبودن را از شروط مرجع تقلید برشمرد. فتوای او علیه مشروطیت مشهور است: «المشروطة کفر والمشروطة‌طلب کافر، ماله مباح و ...» سید احمد مددی هم می‌نویسد: «در مشهد نیز بیشتر علما با استبداد موافق بودند که دلایل خودشان را داشتند. مرحوم سید علی سیستانی ـ جدّ آیت الله سیستانی که اکنون در عراق هستند ـ در آن زمان یکی از مراجع خراسان و از طرفداران سرسخت استبداد بودند و فتوای معروفی به ایشان نسبت داده‌اند، با این مضمون: المشروطة کفر والمشروطة‌طلب کافر، ماله و دمه مباح.» (مددی، سید احمد. نگاهی به دریا، ج1، ص171)
برادرزادۀ ایشان مرحوم حجت الاسلام و المسلمین آقای حاج سید حسن دُرافشان گفته است: «وقتی نوجوان بودم، در منزل عمویم مرحوم آیت الله سید علی سیستانی مشغول درس بودم که در زدند... در را باز کردم. دیدم رئیس لشکر است. با چکمه‌هایش روی فرش وارد شد. ایشان هم خیلی با شهامت به او تندی و پرخاش کردند، به گونه‌ای که برگشت و چکمه‌هایش را درآورد و وارد شد. نامه‌ای را درآورد که در آن حکم قتل ایشان بود یا اینکه سکوت کنند. کُلتش را هم درآورد. ایشان هم دکمه‌های لباسش را باز کرد و گفت: تمام لچک‌های زن‌های خراسان بر سرت اگر نزنی. رئیس لشکر کُلتَش را در جیبش گذاشت و... رفت. بعد من به ایشان گفتم: آقا، چرا اینطور با این شخص پرخاش و تندی کردید؟ گفتند: سر به سجده گذاشته بودم و دعا می‌کردم که مادرم حضرت زهرا(س) را دیدم، فرمودند: ننه! علی! نترس! حرفت را بزن و ایستادگی کن.» (محمدی ری شهری، محمد، خاطره‌های آموزنده، ص361، به نقل از آیت الله سید جعفر سیدان، داماد پسر آیت الله سیستانی).
اما نوۀ ایشان، حضرت آیت الله العظمی سیستانی، سیره‌ای به‌کلی متفاوت با جد خود، و برخی مراجع حاضر دارند. نگاه ایشان به حکومت و سیاست تنها در اظهار نظرهایشان دریافتنی نیست، بلکه سکوت‌های ایشان نیز در برخی مسائل جاری در عراق و جهان اسلام، درس‌آموز است؛ به طوری که اگر کسی بخواهد ویژگی‌‌ها و مشی سیاسی ایشان و تفاوت آن را با دیگران بشناسد، بهترین راه این است که فهرستی از موضوعاتی که ایشان دربارۀ آنها اظهار نظر یا سکوت کرده‌اند، تهیه کند و سپس آن را با موضوعات و مسائلی که مراجع دیگر در ایران و عراق دربارۀ آنها اعلام نظر یا سکوت کرده‌اند، بسنجد؛ یعنی فارغ از محمول‌ها، فقط موضوع‌شناسی کند.
 
کد مطلب: 5252
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۵ تير ۱۳۹۴
ساعت انتشار : ۱۶:۲۱
 
 
مشروطه/ رضا بابایی/ سیدعلی مجتهد سیستانی/ جد آیت الله سیستانی/ آیت الله العظمی سیدعلی سیستانی
 


انتشار یافته : ۲نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر
سید بصیر سادات
Sweden
۱۳۹۷-۰۷-۱۵ ۱۱:۱۵:۰۵
سلام و درود خداوند متعال بر شما. من میخواستم بپرسم چیطور میشود خود را ثبت نام کرد به تقلید مرجع از آیت‌الله‌العظمی.
با احترام سید بصیر سادات (3165)
 
۱۳۹۷-۱۱-۰۸ ۰۰:۲۹:۵۱
هیچ تناقضی مشهود نیست اتفاقا سکوت در برابر هیاهوهای سیاسی شباهت زیادی به مرام جد بزرگوارشون داره (3230)