داخلی صفحه مشهد و هویت گمشده آرشيو گزارش
 
اقتصاد زیارتی و اقتصاد تجاری دو نقطه مقابل هم هستند
دکتر عباس کاظمی عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی اجتماعی وزارت علوم در نخستین نشست «گفتمان شهر» که پنج شنبه 26 آذر در محل پژوهشکده ثامن برگزار شد، با موضوع «مشهد و اقتصاد سیاسی جدید زیارت» به سخنرانی و پرسش و پاسخ علمی پرداخت.
اقتصاد زیارتی و اقتصاد تجاری دو نقطه مقابل هم هستند
اقتصاد مشهد به دو دسته اقتصاد سیاسی زیارتی و اقتصاد سیاسی تجاری که کاملا با یکدیگر متناقض هستند تقسیم می‌شود. المان‌های اقتصاد زیارتی را بازارهایی مثل بازار رضا که تجربه یک سفر معنوی را ایجاد می‌کند، نذرهای مادی که به حرم مطهر پیشکش می‌شود و سوغاتی‌های مشهد تشکیل می‌دهند. اما اقتصاد مشهد دارای بعد دیگری نیز هست که تحت سلطه سرمایه‌داران است که همان مراکز تجاری و تفریحی هستند که سنخیتی با فضای زیارت ندارند.
چشم زائران در اقتصاد زیارتی از مفاهیم معنوی و نوستالژیک پر می‌شود اما اقتصاد تجاری به دنبال ارضای حس تنوع‌طلبی و جلب توجه خریداران است. همچنین مبنای اقتصاد زیارتی بدون توجه به اختلاف طبقاتی است اما اقتصاد جدید مبتنی بر تفاوت طبقات و فقر و غناست.
تصوری که امروز از مشهد دارم با تصور سال‌ها پیش متفاوت است، سال‌های قبل آمدن به مشهد تنها جنبه‌ای معنوی داشت اما امروزه نگاه‌ها به مشهد تغییر کرده است و حتی نگاه اقتصادی در جزئی‌ترین ابعاد مدیریتی مشهد موج می‌زند.
 
در مطالعات فرهنگی به دنبال تعریف مصرف فرهنگی شهر هستیم به این معنا که هر مجاور و هر زائر از شهر مشهد چه تعریفی دارد و چگونه از آن بهره می‌برد یا به تعبیری آن را مصرف می‌کند. مصرف فرهنگی به معنی درک یک مفهوم و تولید ثانویه مفهومی جدید است.
وی بیان داشت: دشواری سفر به مشهد در قدیم، تهیه سوغاتی، داستان‌هایی که از سفر به این شهر نقل می‌گشت و تمام تجربیات معنوی این شهر امروزه تغییرات زیادی کرده است و به نوع دیگری از تجربیات تبدیل شده است. اما بازنمایی مشهد توسط رسانه‌ها و تبدیل این شهر به یک آرمان شهر هنوز هم برای مردم همان ذهنیت مشهد قدیم را تداعی می‌کند، در حالی که این فضا تنها در حرم مطهر رضوی احساس می‌شود و در بافت جدید شهر دیگر آن معنویت قدیم به چشم نمی‌خورد.
«اقتصاد نذری» مقوله‌ای  است که کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد اما با کمی دقت در آن و روند رو به افزایش نذورات می‌توان به این نتیجه رسید که مشکلات و مسائل مردم رو به ازدیاد است چرا که نذر، فرایندی مذهبی برای درخواست رفع مشکلات و برآورده شدن نیازها است.
اینکه عده‌ای می‌گویند مشهد از شهر زیارتی به شهر توریستی و تفریحی تبدیل شده است را قبول ندارم بلکه مشهد درحال گسترش ابعاد دیگر خودش است و جنبه توریستی مشهد هیچوقت به جنبه زیارتی آن لطمه نخواهد زد، چرا که هر مسافری که به مشهد می‌آید به صورت بالفعل زائر نیز خواهد بود. باید توجه داشت که مشهد مانند شهرهای زیارتی دیگر مثل قم و کربلا نیست که فقط یک جنبه داشته باشد.
 
کد مطلب: 6006
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : شنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۴
ساعت انتشار : ۰۱:۱۲
 
 
 
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر