داخلی صفحه رسانه آرشيو گزارش
 
مرور مطبوعات/ دو‌شنبه‌ 17 خـرداد / روزنامه اعتماد
نایینی و «آستانه تجدد» او در فقه و ظهور دولت مدرن
اعتماد در شماره امروز به نایینی و نقد کتاب «آستانه تجدد» فیرحی پرداخته و در کنار اشاره به وضع نامطلوب بافت پیرامون حرم حضرت رضا(ع)، از حرکت محمدعلی کلی از رینگ بوکس تا پیام آوری صلح سخن گفته است.
نایینی و «آستانه تجدد» او در فقه و ظهور دولت مدرن
نایینی و «آستانه تجدد» او در فقه و ظهور دولت مدرن
این روزنامه در صفحه 7 گزارش محسن آزموده از نشست نقد كتاب «آستانه تجدد» اثر داود فیرحی در دانشگاه تربیت مدرس با سخنرانی مولف، عباس منوچهری و محمد جواد غلامرضا كاشی را به چاپ رسانده و در مقدمه ای آورده است: «شرح فیرحی بر کتاب «تنبیه‌الامه و تنزیه‌المله فی لزوم مشروطیه» می‌تواند راهگشای مطرح شدن مباحث فقه سیاسی نایینی باشد؛ اندیشه‌ای كه به درستی در آستانه تجدد قرار گرفته و با تاخیری صد و اندی ساله از مشروطه ایرانی می‌تواند گشاینده فضایی باشد كه در آن فكر مشروطه این‌بار نه بر بستر منازعات سیاسی بلكه بر زمینه امكانات و توانمندی‌های فقه سنتی زمینه بحث درباره مشروطه را فراهم آورد....»
 

هم مسلمان مكلف ،هم شهروند حق‌مدار
داود فیرحی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران در سخنرانی خود با بیان تاریخچه ای از تالیف و حواشی كتاب تنبیه‌الامه و تنزیه‌المله مرحوم نایینی، از نسخه منتشر شده توسط سید جواد ورعی در سال ١٣٨٢ به عنوان آخرین و مهم‌ترین تصحیح آن یاد کرده و نوشته است: «مرحوم نایینی، همچون مرحوم آخوند خراسانی موجزنویس است و فشرده می‌نویسد و جملات و گزاره‌های سرشار از اصطلاحات فنی و تخصصی او معانی گسترده‌ای دارند.... بر این اساس تنبیه الامه امكان ترجمه و ساده‌سازی ندارد و تنها راه، شرح اصطلاحات آن است.»
 
او با تصریح بر راه باز شده در دستگاه فقاهتی به سوی دولت ملی، به توامان بودن مسلمانی و ملی بودن در اثر نایینی اشاره کرده و از سبک پیش گرفته شده خود در تنظیم کتاب «آستانه تجدد» سخن گفته است. او که به سختی کار درباره نایینی معترف است، طرح نسبت دین و ناسیونالیسم یا دولت ملی را هنر نایینی دانسته و نوشته است: «امروز هم گریزی جز یافتن راهی برای یك دولت دموكراتیك در جهان اسلام نداریم. وقتی یك صد سال است راجع به یك معما فكر می‌شود، مفهومش این است كه حذف یكی از طرفین آن ممكن نیست.»
 
فیرحی که مقصود خود از نگارش این كتاب را نشان دادن تجددخواهی صد ساله ملت ایران بیان کرده، به ساختارشكنی و وارد شدن شبهه‌هایی سنگین به نظریه نایینی اشاره کرده و گفته است: «از نظر نایینی، حقیقت حكومت دموكراتیك است. او تاریخ خودش را دارد و به غرب ارجاع نمی‌دهد. از نظر نایینی مفاهیم بنیادین سنتی و مدرن ندارند. مثلا آزادی یا دموكراسی، سنتی و مدرن ندارند.»
 
 

چرا نایینی موفق نشد؟
محمد جواد غلامرضا كاشی، استاد علوم سیاسی دانشگاه عامه طباطبایی در سخنانی، این شرح را نشانگر عدم ارائه دانش کافی در آكادمی برای مطالعه آثاری چون تنبیه‌الامه و تنزیه‌المله دانسته و پرسیده است: «آیا علامه نایینی موفق شده سنتز خوبی از جامعه دینی و یك دولت مدرن ارایه دهد؟»
 
او که به پیروزی شیخ فضل‌الله و عدم توفیق عملی علامه نایینی باور دارد، می گوید: «یك جای این كار ایراد دارد، یعنی این كار كه قرائتی تولید كنیم كه هم به كار جهان جدید بیاید و هم با سنت ما همخوان باشد. تصور من این است كه پیش از قرائت كار دیگری باید بكنیم كه علامه نایینی نكرده و تا به امروز نیز روشنفكران دینی نكرده‌اند. آن هم این است كه اولا تمایزمان را بپذیریم، بدون اینكه الزاما بحث رابطه قدرتی را فرض كنیم. سپهر ما با سپهر غرب متفاوت است.»
 
 
دال مركزی نایینی نقد استبداد است
عباس منوچهری، استاد علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس نیز در سخنرانی خود، تلاش فیرحی را موفقیت آمیز دانسته و یکی از دلایل عدم موفقیت كار نایینی را ساختار متن دانسته است. او که معتقد است در کتاب «آستانه تجدد» با چهار نوشه «متن نایینی با مختصات خود»، «متون ارجاع شده به آن توسط نایینی و فیرحی»، «متون كهن» و «متون معاصر» مواجهیم، نقد فیرحی به مرحوم طالقانی را نادرست دانسته و گفته است: «مرحوم طالقانی همان كاری را كرده كه خود دكتر فیرحی الان می‌كند.... دغدغه‌های طالقانی به دهه ١٣٣٠ و ١٣٤٠ مربوط است اما دغدغه‌های دكتر فیرحی به نیم قرن بعد ارتباط دارد. این جا بحث امتزاج افق‌ها صورت می‌گیرد....»

او در ادامه با طرح این سوال که «استبداد موضوع رساله نایینی است یا مساله اوست؟» بر این باور تاکید کرده که «عموما تصور می‌شود كه اندیشه سیاسی به معنای نظریه حكومت است، در حالی كه نایینی حكومت را ضرورت و نه مطلوبیت می‌داند. خود حكومت و نوع مهم نیست، هدف و كاركرد آن مهم است بنابراین آیا فكر نمی‌كنید بحث‌هایی چون حریت (آزادی) و مساوات اصل هستند؟ یعنی فكر نمی‌كنید نایینی حریت و مساوات را در برابر استبداد مطرح می‌كند و بعد نوع حكومتی كه مناسب این‌هاست را تبیین می‌كند؟»
 
 
 
هشدار رهبری درباره گسل‌های قومی، عقیدتی و جناحی
روزنامه اعتماد در صفحه 2 به انعکاس سخنان رهبر انقلاب در دیدار نمایندگان مجلس دهم پرداخته و با اشاره به موضوع فرهنگ به عنوان یكی از اولویت‌های كاری مجلس دهم آورده است: «در موضوع فرهنگ نوعی ولنگاری و بی‌اهتمامی در دستگاه‌های فرهنگی به چشم می‌خورد، زیرا در تولید كالای فرهنگی مفید و جلوگیری از تولید كالای فرهنگی مضر، كوتاهی‌هایی انجام می‌شود. مساله اقتصاد، اولویت فوری و كنونی كشور است اما فرهنگ در بلندمدت از اقتصاد نیز مهم‌تر است.»

ایشان همچنین با هشدار نسبت به نقشه دشمن در فعال كردن گسل‌های داخلی، افزودند: «دشمن در تلاش است تا گسل‌های قومی، عقیدتی و جناحی را فعال و تبدیل به زلزله كند بنابراین نمایندگان مجلس باید تلاش كنند تا این طراحی دشمن به نتیجه نرسد.»

رهبری در بخش دیگری از سخنان، «حضور اسلام و مسلمانان»، «منابع عظیم نفتی و آبراه‌ها» و «رژیم صهیونیستی» را از دلایل اهمیت منطقه غرب آسیا برای دشمن دانسته و افزودند: «نقشه آنها برای این منطقه نیز همان چیزی است كه چند سال قبل از آن به عنوان تشكیل «خاورمیانه جدید» و «خاورمیانه بزرگ» یاد كردند.»
 
 
 
رییس ستاد انتفاضه و قدس: دشمنان دیروز اسراییل با او همراه شده اند
اعتماد در صفحه 2 سخنان سردار رمضان شریف، رییس ستاد انتفاضه و قدس درباره رابطه برخی از کشورهای اسلامی با اسراییل را با اهمیت دانسته و از قول وی آورده است: «امت اسلامی اجازه نمی‌دهد ائتلاف سعودی - صهیونیستی به هدف خود برسد.»
 
او با اشاره به تحولات جاری منطقه و رخدادهای درون سرزمین فلسطین اظهار داشت: «برآوردها حكایت از این واقعیت دارد كه كشورهایی كه تا مدتی پیش مدعی پرچمداری مبارزه با اسراییل بودند، پس از چرخش در سیاست‌های خود و آشكار ساختن اهداف پنهان و مكنونات باطنی در حمایت و همراهی با رژیم صهیونیستی، اهداف شوم خود را دست نیافتنی دانسته و در آینده نزدیك مورد مواخذه و نكوهش آحاد امت اسلامی به ویژه مردم مسلمان كشور خودشان قرار خواهند گرفت.»
 
رییس ستاد انتفاضه و قدس با تاکید بر وجود سناریوهای متعدد نظام سلطه و صهیونیسم در به حاشیه راندن مساله قدس و فلسطین در جهان اسلام، خاطرنشان ساخته است: «افكار عمومی در آینده تمركز بیشتری نسبت به قبله اول مسلمین جهان و قدس و فلسطین معطوف خواهند داشت و به فضل الهی اراده مستحكم امت اسلامی اجازه امنیت و آرامش را به اشغالگران نخواهد داد.»
 
 
 
الگوی عربستانی، تهدیدی برای بافت پیرامون حرم
اعتماد در صفحه 8 نگاهی به وضعیت كنونی بافت تاریخی مشهد داشته و در گزارشی به قلم فرزانه قبادی تخریب تاریخ این شهر را نتیجه نبود نظارت بر عملكرد مسوولان شهری دانسته است. او در این گزارش از سربرآوردن برج‌های شیشه‌ای و بتنی و نگاه غضبناك آنها به خانه‌های قدیمی متواضع به حرمت بارگاه امام هشتم نوشته و از زخمی شدن تاریخ شهر به دست جداره‌های بتنی و كامپوزیت روایت کرده است.
 
او در این گزارش، رویكرد طرح پیرامون حرم به نوسازی را دلیل شكست خوردن طرح احیا و به‌سازی آن دانسته و از تعارض نوسازی با بافت پیرامون حرم سخن گفته است. این گزارش بافت تاریخی مشهد را ٣٦٠هكتار برآورده کرده و نوشته است: «به گفته كارشناسان میراث فرهنگی ٤٥ درصد آن تخریب شده است و باقیمانده آن هم به لطف مدیریت‌های بی‌دغدغه، چشم به راه سرمایه‌گذارانی است كه بیایند و كلنگ احداث پاساژ و هتل و پاركینگ را روی سرش بكوبند و روح زندگی‌اش را برای همیشه به فراموشی بسپارند.»
 
 
تصمیم‌گیری در مورد بافت تاریخی مشهد باید در شأن این فضا باشد
این روزنامه همچنین یادداشت مهدی حجت، مدیرعامل ایكوموس ایران در این خصوص را منتشر ساخته و خواستار رعایت شان بافت تاریخی مشهد در تصمیم گیری ها شده است.
 
او که معتقد است برنامه‌های عمرانی این شهر عاری از ملاحظات لازم بوده، نوشته است: «منظور از مطالعات همه‌جانبه این است كه ما باید برای‌مان روشن باشد كه منظور از «زیارت» چیست؟ فضایی كه ما می‌خواهیم در اطراف حرم رضوی باشد چه نوع فضایی است؟ آیا ما معتقدیم كه این منطقه صرفا باید تبدیل به محلی برای ساخت هتل و مراكز خرید شود یا اینكه برای ما یك مكان قدسی است كه باید رعایت تمام احترام‌های لازم در تمامی ابعاد آن در نظر گرفته شود؟»
 
او که اجرای تصمیمات عجولانه و اقدامات عمرانی فی‌البداهه را عامل خساراتی جبران‌ناپذیر به تاریخ و هویت شهر دانسته، خاطرنشان می کند: «بافت اطراف حرم رضوی یكی از محلات تهران یا اصفهان یا تبریز نیست كه راجع به آن با عجله و بدون فكر تصمیم بگیریم....»
 
 

هیچ عذر و بهانه‌ای پذیرفته نیست
شرق همچنین با انعکاس یادداشت پیروز حناچی دبیر شورای‌عالی شهرسازی، ساخت و سازهای انجام شده در اطراف حرم را بی ارتباط با هفتاد درصد از زایران دانسته و مخاطبان این خدمات را عمدتا زایران غیر ایرانی برشمرده است.
 
او با تاکید بر اذعان همه به اینکه «نام اتفاقی كه در اطراف حرم افتاده است را نمی‌شود احترام به حضرت ثامن‌الحجج گذاشت» نوشته است: «در موارد مشابه در ادیان دیگر و كشورهای دیگر می‌بینیم كه در شهرهای مقدس چگونه عمل می‌كنند؛ به‌طور مثال در رم هیچ ساختمانی اجازه ندارد ارتفاعی بلندتر از گنبد واتیكان داشته باشد، امام رضا برای ما احترام بسیار بالایی دارند و ما باید حساسیت بیشتری نسبت به موضوع نشان دهیم. متاسفانه الگوی حاكم ما در مشهد الگوی عربستانی‌ها در مكه بوده، در طواف خانه خدا برج‌های مشرف را می‌شود دید كه چطور به بنای مسجد‌الحرام غلبه دارند.»
 
 
دغدغه مدیران شهری حفظ هویت فرهنگی مشهد است
اعتماد همچنین یادداشت محمدرضا حسین‌نژاد، معاون شهرسازی و معماری شهرداری مشهد در این خصوص را به چاپ رسانده و با اذعان به سرلوحه بودن فرهنگ زیارت در مشهد، نوشته است: «بحث هویت و ارزش‌های زیارت حتما باید حفظ شود، اما اینكه یك مصوبه عام داده شود مبنی بر اینكه به كلی در مشهد بیشتر از ٢٣ متر ارتفاع نداشته باشیم، پاسخگوی نیازهای فعلی مردم و مراجعین نیست و قاعدتا در شأن شهر مشهد به عنوان دومین كلانشهر كشور و نخستین پایتخت معنوی جهان اسلام هم نیست.»
 


بیاییم از چسباندن برچسب‌های ناروا به اسلام دست ‌برداریم
 این روزنامه در صفحه 16 یادداشت «قانون اساسی برای همه» به قلم قربانعلی مهری، دبیر هیات بررسی و تطبیق مصوبات دولت با قوانین مجلس را منتشر ساخته و «محمدعلی كلی» را اسطوره ای تكرار‌نشدنی توصیف کرده که نه تنها در ورزش قهرمان جهان شد بلكه در اخلاق و نوع دوستی، سفیر و پیام آور صلح و پهلوان دوران بود.
 
او با اشاره به گرایش «کلی» به اسلام در سن 22 سالگی، به تفاوت آشكار بین اسلام و قرآن و «خُلق عظیم» پیامبری که او را از «رینگ بوكس» بر كشیده و بلند‌آوازه ساخته با سلفی‌های واپس‌گرا و تكفیری‌های داعشی اشاره کرده و نوشته است: «بیاییم از چسباندن انگ‌ها و برچسب‌ها و پسوندها و پیشوندهای ناروا به اسلام و قرآن دست ‌برداریم و اسلام را آن‌گونه كه ابراهیم خلیل‌الرحمان و پیروان راستینش از انبیای الهی و مصلحان اجتماعی و سرآمد همگان یعنی حضرت خاتم پیامبران(ص) بر آن بوده‌اند و هستند و قرآن و عترت(ع) در مقام شناساندن آن برآمده‌اند، بشناسیم و به یكدیگر بشناسانیم.»
 
 
 
دیگر عناوین برگزیده «اعتماد» امروز:
 
موحدی كرمانی: در مساله انسان‌سازی امام مجال آن را نداشتند.
 
حسام‌الدین آشنا، مشاور فرهنگی رییس‌جمهور: پخش مستندی از امام خمینی(ره) در بی‌بی‌سی از الطاف خفیه الهی است.



 
 
کد مطلب: 6461
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۸ خرداد ۱۳۹۵
ساعت انتشار : ۰۰:۰۴
 
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر