داخلی صفحه بين الملل آرشيو گزارش
 
خوب و بد توافق ترکیه با اسرائیل برای حماس
ترکیه و رژیم صهیونیستی چند روز پیش با توافقی به اختلافات شش ساله خود پایان دادند. این توافق واکنش‌های متعددی را در برخی از رسانه‌ها در پی داشته است. اما صرف در نظر گرفتن برقراری رابطه سؤال اصلی این است که برقراری این رابطه برای حال و آینده حماس چگونه خواهد بود؟
برخلاف سایر کشورهای اسلامی، ترکیه از زمان تاسیس اسرائیل در سال ۱۹۴۸ روابطی تنگاتنگ با تل آویو دارد. ترکیه اولین کشور اسلامی بود که اسرائیل جدید‌التأسیس را به رسمیت شناخت.
برخلاف سایر کشورهای اسلامی، ترکیه از زمان تاسیس اسرائیل در سال ۱۹۴۸ روابطی تنگاتنگ با تل آویو دارد. ترکیه اولین کشور اسلامی بود که اسرائیل جدید‌التأسیس را به رسمیت شناخت.
به گزارش دین آنلاین، در حالی که برخی از رسانه‌های داخل به نقل از برخی از منابع به سادگی ادعا می‌کنند توافق ترکیه با اسرائیل با مخالفت حماس رخ داده است و همه چیز این توافق "شر محض" است اما برخی از رسانه‌های دیگر تحلیل‌های پیچیده‌تری از این موضوع ارائه می‌دهند. این در حالی است که هیچ کدام از این تحلیل‌ها به نقش و احتمالا جایگاه روسیه در حال و آینده این توافق اشاره نکرده‌اند.

خبرگزاری فارس در این باره با اشاره به اینکه دو تن از اعضای ارشد حماس ارتباط این جنبش با توافق اخیر ترکیه و رژیم صهیونیستی را رد کرده‌اند بر اساس گزارش وبگاه نبأ، به نقل از «اسامه حمدان» مسئول روابط خارجی حماس آورده است: توافق نزدیک ترکیه با رژیم صهیونیستی، یک تصمیم ترکی است، ارتباطی با حماس ندارد و حماس با آن موافقت نکرده است.

این خبرگزاری در ادامه آورده است: این اظهارات حمدان در واکنش به توئیت «حمزه تکین» روزنامه نگار ترک بود که مدعی شده بود توافق مذکور با موافقت حماس صورت گرفته است.
»خالد القدومی» دیگر عضو حماس نیز گفت: عادی سازی روابط با رژیم اشغالگر «شر محض» است. وی در ادامه تاکید کرده نسبت دادن هرگونه واکنشی به حماس در این باره بدون رجوع به منابع آن رد شده است.

با وجود این اما روزنامه لبنانی السفیر در تحلیلی از این توافق آورده است: ترکیه در برقراری رابطه با اسرائیل در پی دستیابی به دو هدف از جمله منافع سیاسی بوده است:
نخست، کمک به جنبش حماس و مردم فلسطین در غزه که موجب تقویت جایگاه ترکیه به عنوان مدافع اسلام گرایان در منطقه می‌شود؛
دوم، برقراری روابط دوستانه با اسرائیل مانع از کمک گسترده آن به کردها می شود که با دولت ترکیه دشمن هستند.
همچنین کارشناسان نظامی اسرائیلی نیز معتقدند توافق با ترکیه، موجب به تعویق افتادن رویارویی پیش بینی شده با حماس می شود.

از آن سوی، پایگاه عضر دیپلماسی به نقل از پایگاه اینترنتی میدل ایست آی در تحلیلی پیچیده‌تر به بررسی گرم شدن روابط ترکیه و رژیم صهیونیستی، علل آن و پیامدهایش بویژه برای جنبش حماس فلسطین پرداخته است.

میدل ایست آی نوشت: گرم شدن روابط بین اسرائیل و ترکیه احتمال دارد نقطه عطف مهمی در ساختار قدرت در خاورمیانه باشد بویژه اگر این دو بیش از پیش در سیاستهای در پیش گرفته شده در قبال سوریه و ایران به توافق برسند.

اکنون سوالاتی در خصوص معنای این روابط جدید برای آینده روابط بین ترکیه و حماس که اخیرا از حمایت آنکارا برخوردار شده بود مطرح شده است. اطلاعات بسیار اندکی درباره ملاقات اخیر خالد مشعل و رجب طیب اردوغان در استانبول به بیرون درز کرده است اما بسیاری از ناظران بر این باورند که خالد مشعل از این ایده که دولت تحت رهبری حزب عدالت و توسعه در ترکیه با اسرائیل مذاکراتی داشته باشد خوشحال است.

یکی از منابع ترکیه در استانبول در گفتگویی با روزنامه هاآرتص اسرائیل، این ملاقات را «رویدادی شخصی» قلمداد و خاطرنشان کرد سفر خالد مشعل به ترکیه بازتاب اندکی در رسانه ها داشته است. با این حال، بر اساس مشاهداتی که در روزنامه یدیعوت آحارونوت منتشر شد، این ملاقات به سازماندهی خروج «داوطلبانه» صلاح العاروری، از مقامات ارشد حماس که از سوی اسرائیل به عنوان مظنون اصلی قتل سه نوجوان شهرک نشین اسرائیلی در ژوئن ۲۰۱۴ معرفی شد کمک کرده است. در واقع قتل این سه نوجوان بود که باعث آغاز حمله ویرانگر اسرائیل به نوار غزه به مدت ۵۱ روز شد.

از آن زمان، اطلاعات ضد و نقیضی در خصوص محل اقامت صلاح العاروری منتشر می شود. اصلی ترین موضوع مطرح در این مذاکرات، مساله محاصره غزه است که ترکیه از مدتها پیش از آن به عنوان مانعی بزرگ در مسیر تجدید روابط با اسرائیل یاد می کرد.

بسیم نعیم از دیگر مسئولان حماس نیز دوشنبه گذشته اعلام کرد که خبر عادی سازی احتمالی روابط ترکیه و اسرائیل خبر خوبی نیست مگر اینکه اسرائیل محاصره غزه را لغو کند. با این حال، احمد یوسف عضو ارشد حماس و مشاور سیاسی سابق اسماعیل هنیه به میدل ایست آی گفته است که مسئولان ترکیه نگرانی های اولیه را رفع کرده اند. وی گفت: «در ابتدا، این خبر به خبری بد شباهت داشت و شاید باعث غافلگیری بسیاری از افراد در غزه شد. اما آنها اکنون از اینکه هیچ امتیازی در خصوص سه شرط اعلام شده داده نشده است خوشحالند. با توجه به آنچه از ترکیه می دانیم و بر اساس آنچه به رهبران ما اعلام شده است و بر اساس آنچه از مردم ترکیه می دانیم و می شنویم باور ما این است که هیچ امتیازی در خصوص سه شرط اعلام شده داده نخواهد شد و هیچ تعرضی به آرمان فلسطین صورت نخواهد گرفت. ترکیه در کنار مردم فلسطین و بویژه در کنار حماس باقی خواهد ماند.»

روابط ترکیه و اسرائیل در سال ۲۰۱۰ به دنبال حمله اسرائیل به کشتی ماوی مرمره که حامل کمک های بشردوستانه برای مردم غزه بود به شدت به سردی گرایید. در این حمله نه نفر از افراد داخل کشتی که تلاش می کردند محاصره هشت ساله غزه را بشکنند کشته شدند. پس از کاهش روابط ترکیه و اسرائیل، آنکارا مدتها در خصوص سه شرطی که برای نزدیکی مجدد به تل آویو مطرح کرده بود سرسختی نشان داد: این سه شرط عبارت بودند از عذرخواهی علنی از جانب اسرائیل، پرداخت غرامت به خانواده های قربانیان و لغو محاصره غزه.

دو شرط اول در سطوح مختلف عملی شد اما شرط سوم همچنان مساله ای حساس باقی مانده است. یکی دیگر از مسئولان حماس که خواست نامش فاش نشود در گفتگو با میدل ایست آی گفت: «من نمی دانم در آینده ای نزدیک چگونه توافق می تواند حاصل شود زیرا اسرائیلی ها با آنچه که ترکیه در خصوص غزه خواستار است موافقت نخواهند کرد. ترکیه خواستار پایان محاصره غزه است اما اسرائیلی ها آن را نخواهند پذیرفت.»

به اعتقاد وی با وجود درخواستها برای از سرگیری مذاکرات، دولت ترکیه همواره خود را برای تحقق لغو محاصره غره مصمم نشان داده است هرچند با اندکی انعطاف پذیری همانگونه که رجب طیب اردوغان در سال ۲۰۱۳ تلویحا از خود بروز داد.

این مسئول ارشد حماس می افزاید: “تا کنون ترکیه گفته است که حوادث غزه را نخواهد بخشید و بدون غزه هیچ توافقی را امضا نخواهد کرد. اما من نمیدانم که آیا ترکیه در خصوص لغو محاصره پای حرف خود خواهد ایستاد یا برای دستیابی به راه حلی میانه موضع خود را تغییر خواهد داد.”

برخلاف سایر کشورهای اسلامی، ترکیه از زمان تاسیس اسرائیل در سال ۱۹۴۸ روابطی تنگاتنگ با تل آویو دارد. ترکیه اولین کشور اسلامی بود که اسرائیل جدید التاسیس را به رسمیت شناخت و اکنون دهها سال است که آنکارا و تل آویو روابط تنگانگی در زمینه امنیتی و اطلاعاتی دارند. حتی گفته می شود که ماموران موساد در سال ۱۹۹۹ در کنیا به ربودن عبدالله اوجالان رهبر حزب کارگران کردستان، پ ک ک، کمک کرده اند.

در جریان قطع روابط دیپلماتیک اخیر، روابط اقتصادی بین ترکیه و اسرائیل نه تنها دست نخورده باقی ماند بلکه بر اساس گزارش برخی از مطبوعات داخلی به شدت افزایش یافت.
داده های موسسه آمار ترکیه نشان می دهد که صادرات ترکیه به اسرائیل از یک و نیم میلیارد دلار در سال ۲۰۰۹ به دو میلیارد و نهصد و بیست میلیون دلار در سال ۲۰۱۴ رسید. در همین مدت نیز صادرات اسرائیل به ترکیه از یک میلیارد و یکصد میلیون دلار به دو میلیارد و هفتصد میلیون دلار افزایش یافت.

تلاش های حزب عدالت و توسعه برای گرم کردن مجدد روابط با اسرائیل در زمانی صورت میگیرد که ترکیه خود را گرفتار طوفان دیپلماتیک ناشی از شلیک به سوی جنگنده روسیه در نوامبر گذشته و کشته شدن خلبان آن به دست متحدان ترکمانش می بیند. روسیه دومین شریک تجاری ترکیه است که سی درصد نیاز نفتی و پنجاه و پنج درصد نیاز گازی این کشور را تامین می کند.

آنکارالی جان تحلیلگر ترک می گوید: “تنزل روابط آنکارا و مسکو ترکیه را وادار می کند به دنبال شرکای جدیدی در منطقه باشد. آنکارا نیازمند منابع انرژی جایگزین برای روزی است که روسیه سایر تامین کنندگان انرژی ترکیه (ایران) را رو در روی این کشور قرار دهد و آنها در حال درک این واقعیت هستند که در انزوای شدید در خاورمیانه قرار دارند.”

(...دین آنلاین: تنزل روابط آنکارا با مسکو چندی پیش جهت عکس بهخود گرفت و اردوغان قبل از آنکه به توافق با اسرائیل اقدام کند در حقیقت دست پوتین را فشرد و روابط خود را با روسیه گرم کرد. بنابر این به نظر می‌رسد این تحلیل واقع‌بینانه ارائه نشده است و چه بسا احتمال دارد در این توافق بتوان نقش روسیه را نیز در نظر گرفت...)

این تحلیلگر توضیح می دهد که مسئولان حزب عدالت و توسعه فکر می کنند اسرائیل قادر است نفوذی قابل توجه در حیات سیاسی منطقه داشته باشد و شاید تلاش خواهند کرد با دخالت دادن هم زمان اسرائیل و حماس، قاعده دیپلماسی در دو جبهه را در پیش بگیرند.

وی می افزاید: “رجب طیب اردوغان و فتح الله گولن (متحد سابق اردوغان که اکنون تبدیل به دشمنش شده است) حتی قبل از رسیدن به قدرت اولین کاری که قبل از تاسیس حزب عدالت و توسعه کردند حضور در اندیشکده های طرفدار اسرائیل در آمریکا بود. به نظر من، آنها شاید فکر می کنند که می توانند برای اسرائیل مفید باشند و بار دیگر وجهه بین المللی شان بویژه در آمریکا رنگ و رویی پیدا کند.”

بر اساس گزارش روز دوشنبه گذشته نشریه اینترنتی المانیتور، فرآیند آشتی بین ترکیه و اسرائیل قرار است به بسته شدن قطعی دفاتر حماس در استانبول منتهی شود؛ در این گزارش همچنین تاکید شده است که خالد مشعل و دیگر رهبران حماس نگاه چندان بدی به این تحولات ندارند.

گفته می شد صلاح العاروری رهبر «گروهی جنایتکار» در استانبول بود و انهدام اقدامات عملیاتی وی و در کنار آن کاهش احتمالی محاصره غزه می تواند امکان متقاعد کردن رهبری حماس برای پذیرش سازش را فراهم کند.

شلومی الدار می نویسد: «رجب طیب اردوغان دو مساله را به خالد مشعل خاطر نشان کرده است: کاهش قابل توجه محاصره (که اسرائیل حاضر است در صورت تضمین ترکیه در خصوص قاچاق نشدن سلاح و مهمات به غزه انجام دهد) و انهدام گروه جنایتکار مستقر در دفاتر استانبول.»

با این حال، احمد یوسف، عضو ارشد حماس و مشاور سیاسی سابق اسماعیل هنیه این را انکار کرده است که ترکیه به حماس پشت خواهد کرد یا به درخواست های اسرائیل در خصوص اخراج صلاح العاروری از ترکیه تن خواهد داد.

بر اساس نظرسنجی موسسه پیو، هشتاد درصد مردم ترکیه نگاهی منفی به حماس دارند. این رقم در خصوص اسرائیل هشتاد و شش درصد است. آنکارالی جان تاکید می کند که با وجود تناقضات احتمالی، بعید است طرفداران رجب طیب اردوغان به علت از سرگیری روابط با اسرائیل، وی را بیش از حد سرزنش کنند. وی می افزاید: «آنها گزینه های زیاد دیگری در حال حاضر ندارند. آنها طرفدار فلسطین هستند اما حزب را به این خاطر ترک نخواهند کرد.»
 
کد مطلب: 6519
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : شنبه ۱۲ تير ۱۳۹۵
ساعت انتشار : ۰۲:۵۶
 
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر