داخلی صفحه حقوق آرشيو گزارش
 
امکان حقوق بشر اسلامی در چشم‌انداز فلسفی و سیاسی دو برادر
در روزهای گذشته به مناسبت روز بزرگداشت حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی که جایزه آن به شیخ عیسی قاسم رسید آیت‌الله صادق آملی لاریجانی و محمدجواد لاریجانی سخنانی گفتند که به نظر می‌رسد با تحلیل آن می‌توان دو رویکرد متفاوت را به امکان حقوق بشر اسلامی مورد ارزیابی قرار داد. محمدجواد لاریجانی که دبیری ستاد حقوق بشر قوه قضائیه را بر عهده دارد به حواشی سیاسی و غیرحقوقی حقوق بشر می‌پردازد اما آیت الله صادق آملی لاریجانی در تبیین حقوق بشر کلماتی را مطرح می‌کند که دست‌کم بعد از پیروزی انقلاب در این سطح از مقامات سیاسی و حقوقی کمتر کسی درآن باره چنین فیلسوفانه اظهار نظر کرده است. به عبارتی سخنان محمدجواد بیشتر نشان دهنده رویکرد غالب شماری از سیاستمداران است که سیاست را ابزار جنجالی بی نهایت برای مبارزه با غربیان می‌انگارند اما سخنان آیت الله آملی لاریجانی نشان دهنده نگاهی فلسفی و تحلیلی است که بیشتر در دستگاه حوزوی و دانشگاهی بدین نمط مباحثه می‌شود. کارآمدی این نگاه برای گفت‌وگو با غربیان درباره مسئله‌ای مشترک چون حقوق بشر در مقایسه با آن نگاه سیاسی که تاکنون در عرصه عمل حاصلی به بار نیاورده، تفاوتی دست کم در مقام نظر دارد. دین آنلاین گزارش دو سخنرانی را در ادامه برای داوری خوانندگان می‌آورد:
امکان حقوق بشر اسلامی در چشم‌انداز  فلسفی و سیاسی دو برادر
آیت‌الله صادقی آملی لاریجانی رئیس قوه قضاییه:
ـ برای ما مسلمانان بحث حقوق بشر یک بحث اساسی است نه به دلیل نکات فلسفی که هم در تحقیق و تحلیل معنا و واقعیت حق وجود دارد بلکه به لحاظ ساختار انسان‌شناسی و جهان‌شناسی و خداشناسی که در پس پرده حق وجود دارد البته تحلیل ماهیت حق بحث دشواری است.
 
ـ مسئله حقوق بشر اهمیت  زیادی هم در دنیای امروز به لحاظ آثار عملی  و هم برای ادیان الهی خصوصا دین اسلام که همه به آن منتسب هستیم، دارد. مساله حقوق بشر یک مساله محوری است هم به لحاظ عملی و هم به لحاظ نظری.
 
ـ کتاب‌های زیادی با عنوان حقوق بشر منتشر شده و مقالات زیادی در این زمینه تدوین شده است که بخشی را به این حقوق اختصاص داده‌اند.
 
ـ نظریاتی که در باب حق مطرح می‌شود کاری نباید داشته باشند به دلالت لفظ حق. ما لفظ حق را باید بفهمیم و بعد از آن که فهمیدیم بحث ما شروع می‌شود که حق چیست. چیزی که در آثار علمای ما مفقود است، تحلیل فلسفی است، خصوصا حقوقی که معمولا در فقه مورد بحث نیست مثل حق آزادی و حق حیات که این موارد در آن‌جا بحث نمی‌شود.
 
ـ من در چند جلسه به ستاد حقوق بشر پیشنهاد دادم که بحث تحلیلی راجع به حق و حق بشری را جزو یکی از کارهای اساسی و زیر بنایی قرار دهد؛ گرچه نمی‌شود فقط انتزاعی فکر کرد و بحث فلسفی و تحلیلی کرد ولی یکی از کارهایی که در ستاد باید پیگیری شود و از متفکران اسلامی و غیراسلامی کمک گرفته شود و بحث‌های داغی مطرح شود راجع به ماهیت حق است. حق بشر که این واقعیت است یا واقعیت نیست. این بحث که آیا تمام حق ها قراردادی است یا لااقل برخی از حقوق باید واقعی باشند و غیرقراردادی که من از این حق دفاع می‌کنم.
 
ـ اگر بنا باشد همه حقوق قراردادی باشد چه کسی حق این قراردادها را به این کسانی که قرارداد می‌گذارند اعطا کرده است. مسلما فرق است بین قانونی که مجلس شورای اسلامی ما در کشور قرار می‌دهد و بین قراردادی که فردی در خیابان راه می‌رود و می‌گوید من این قرارداد را داشته‌ام. مسلما این دو با هم فرق دارد و  فرقش این است که مجلس است که حق تقنین دارد و به آن شخصی که در خیابان راه می‌رود حق تقنین نداده‌اند و تقنین او الزام نمی‌آورد ولی مجلس شورای اسلامی الزام می‌آورد. نظام سیاسی این حق را از کجا آورده است؟ براساس مبانی مختلف در تحلیل نظام‌های سیاسی منشا حق پیدا می‌شود.
 
ـ به نظر می‌آید باید ما  لااقل یک یا چند حق را غیرقراردادی بپذیریم والا نمی‌توانیم بقیه حقوق ها را الزامی بدانیم.
 
ـ «ماهیت حق چیست؟» اگر به عنوان مسلمان می‌خواهیم حقوق بشر اسلامی را پایه‌ریزی کنیم باید تحلیل روشنی از حق داشته باشیم و در مقام عمل بسیار تاثیرگذار است. به عنوان مثال برخی از فیلسوفان عقل‌گرا  مثل هگل  نگاه دوگانگی بین روح و بدن را قبول داشتند ولی برخی از فیلسوفان مانند مالریالیست این موضوع را قبول ندارند و روح را به عنوان یک حقیقت قبول ندارند.
 
محمدجواد لاریجانی، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه:
ـ اروپایی‌ها پیشنهاد مذاکره درباره حقوق بشر را داده‌اند اما آن‌ها می‌خواهند از یک موضع خاص مذاکره و نظرات خود را تحمیل کنند.

ـ محصول رفتار غربی‌ها تمدن غرب است؛ اروپایی‌ها پیشنهاد مذاکره درباره حقوق بشر را داده‌اند اما آن‌ها می‌خواهند از یک موضع خاص مذاکره و نظرات خود را تحمیل کنند. اگر مذاکراتی انجام شود ستاد حقوق بشر قوه قضاییه بر آن نظارت جدی می‌کند و ما قائل نیستیم که منطق غربی درباره حقوق بشر تحمیل شود.

ـ اگر روش زندگی اسلامی که ملتی آن را انتخاب کرده از آن بگیریم بزرگترین جنایت را در حق بشریت انجام داده‌ایم. ما درباره عملکردها آماده مذاکره هستیم اما نباید غربی‌ها خود را الگو قرار دهند. موضوع مذاکره از طرف ستاد حقوق بشر قوه قضاییه به وزارت امور خارجه کشورمان داده شده و آقای ظریف در مذاکرات مقدماتی با خانم موگرینی درباره این بحث پیشرفت داشته است.

ـ در دوره گفت‌وگوی انتقادی با غرب تجربه تلخی ایجاد شد و گفتگوهای جدید برای تکرار نشدن آن تجربه های تلخ است. در آن دوران آنها در موضع انتقاد بودند و ما باید به سوال‌های آن‌ها پاسخ می‌دادیم. به درک که آن‌ها از ما ناراضی هستند و مگر قرار ما دل آن‌ها را به دست آوریم. در آن دوره از گفت‌وگوها آن‌ها مذاکره را به مسائل دیگر مربوط کرده بودند یعنی اگر آلمان می‌خواست یک ماشین به ایران بفروشد صدراعظم آن کشور به ما می‌گفت فلان زندانی را آزاد کنید. این‌گونه مذاکره مضحک‌ترین گفت‌وگوی حقوق بشری است.

ـ باز شدن فضا برای بشریت در تجربه‌های جدید و امکان مفاهمه در این گفت‌وگوها دلیل پیشنهاد مذاکره حقوق بشر با غرب است. برای باز شدن فضا برای ملت‌های اسلامی تلاش می‌کنیم چه غربی‌ها بخواهند و چه نخواهند. غربی‌ها از این نوع گفت‌وگو استقبال نخواهند کرد و می‌خواهند چیزی شبیه برجام دو،  سه،‌ چهار و پنج راه بیندازند و بعد بگویند اگر می‌خواهید کمی شیرهای بانک‌ها را برای‌تان باز کنیم اجازه دهید علیه اسلام نیز حرف زده شود. 

ـ در هیئت مذاکره حقوق بشر با غربی ها ترکیبی از متفکران، مسئولان قضایی و سیاست مداران علاقه مند حضور خواهند داشت.

ـ غربی‌ها «خودبین ،‌ تحمیل گر و منافق» هستند. اشکال‌هایی که آن‌ها به ما می‌گیرند به دلیل این ویژگی‌های غربی‌هاست. بیش از 90 درصد تهاجم غرب درباره حقوق بشر به قوه قضائیه است. غربی‌ها می‌پرسند چرا نظام مدنی‌ ما بر اساس قوانین اسلام است، چرا اجازه نمی‌دهیم بر ضد تفکر و نظام اسلامی جریان سیاسی راه اندازی شود و چرا با تروریسم مبارزه می‌کنیم. غربی ها مدافع حقوق بشری هستند که از دل آن القاعده، داعش و تروریست خارج شود.

ـ چگونه غربی‌ها منافقان را که 20 هزار نفر را در کشورمان ترور کردند مدافع حقوق بشر می‌دانند. این‌که تعداد زیادی اعدام انجام می دهیم خوشحال نیستیم اما جنگ بی امانی در مبارزه با مواد مخدر داریم. به برکت وجود ژنرال های ناتو در افغانستان کشت خشخاش در این کشور 40 برابر افزایش یافته است. این ژنرال ها عصر ها از این مواد افیونی استفاده می‌کنند اما این حجم مواد مخدر برای آن‌ها زیاد است و بقیه آن را احتمالا به برلین می فرستند. ما با آن ها می‌جنگیم و هزاران شهید برای جنگ بی امان با مواد مخدر داده‌ایم. اشکال‌های عمیق و مبنایی بر حرف‌های غربی ها درباره اعدام داریم.

ـ غربی‌ها در حقوق بشر دروغگو هستند. باید از آن ها پرسید چگونه می‌شود در کشوری که در آن دموکراسی وجود ندارد حقوق بشر در آن خوب باشد. دوستان غربی‌ها در منطقه دیکتاتورهای خون‌آشامی هستند. اگر یک بچه گربه در لندن دچار سانحه شود پنج آمبولانس برای آن می‌آیند و فعالان محیط زیست سینه چاک می‌کنند و اشک مردم در می‌آید اما آیا این حقوق بشر است که کودکان بسیاری در یمن،‌ افغانستان و عراق به وسیله اسلحه،‌ سیاست، مشاوره و عروسک‌های غربی کشته شوند. آیا این حقوق بشر است که حلقوم سازمان ملل را که می‌خواهد پس از مدت‌ها یک جیغ آرام در این زمینه بکشد با دلار های نفتی پر کنند.

ـ مهم ترین دلیل کناره گیری احمد شهید گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای ایران سیاست های جمهوری اسلامی ایران بود. ما به همه مسائلی که این گزارشگر مطرح می‌کرد پاسخ فنی و دقیق می دادیم. عملکرد احمد شهید مجموعه ای از تبلیغات نادرست، سواستفاده از مسئولیت در سازمان ملل ،‌ اتهامات واهی و  دفاع از تروریسم و ابزار دست کشورهای بسیار مضر و متعرض به حقوق بشر است.

ـ بیش از 90 درصد اعدام ها در کشور مربوط به قاچاق مواد مخدر است. اگر در قوانین مبارزه با این مواد بازنگری شود ممکن است 20 تا 30 درصد از تعداد اعدام ها در این زمینه کاهش یابد. کسانی که زیر سن 18 سال مرتکب جرم شده‌اند در شرایط خاص و با تشخیص قاضی پس از رسیدن به سن قانونی اعدام می‌شوند. قصاص حق حکومت نیست بلکه حق شهروندان است و نقش حکومت در موضوع قصاص عفو و گذشت اولیای دم است. حدود 40 تا 45 درصد نظام اسلامی در گسترش فرهنگ عفو وگذشت موفق بوده اما قصاص منطق بسیار قوی دارد.
 
کد مطلب: 6583
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۵
ساعت انتشار : ۰۰:۵۵
 
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر