داخلی صفحه حوزه و روحانیت آرشيو گزارش
 
مدیر حوزه‌های علمیه کشور و پانزده نظریه در باب علم انسانی ـ اسلامی
ابراهیم احمدیان
علیرضا اعرافی مدیر حوزه‌‌های علمیه کشور، در صفحه تلگرام خود از مصاحبه‌ با خبرگزاری حوزه درباره علم دینی خبر داد. او در این مصاحبه اظهار داشته که تاکنون حدود پانزده نظریه درباره موضوع «علم انسانی- اسلامی» ارائه کرده است.
مدیر حوزه‌های علمیه کشور و پانزده نظریه در باب علم انسانی ـ اسلامی
به گزارش دین آنلاین، آیت‌الله اعرافی در برخی از این «نظریه»‌ها که فقط به معرفی آن‌ها بسنده کرده، به گفته خودش کوشیده تا تصویر علم انسانی ـ اسلامی را نشان دهد.

او در نخستین تصویر یا تعریف خود از علم انسانی ـ اسلامی گفته: «اولین تصویر علوم انسانی- اسلامی این است: علمی مبتنی بر مبانی و مبادی دینی است که برگرفته از گزاره  توصیفی در کتاب، سنت و منابع دینی باشد. در این تصویر پیکره علم مبتنی بر مبانی و مبادی متافیزیکی و بنیادی نگاه اسلامی استوار است. علوم انسانی- اسلامی ما بر یک نگاه توصیفی و مبنایی در هستی‌شناسی، انسان‌شناسی و معرفت‌شناسی استوار است. اولین تعریف علم‌انسانی دینی این است که ما این مبانی را، ارزش‌شناسی کرده سپس ریزه کاری‌هایی که در حوزه دارند را از معارف، منابع و متون دین برگیریم و به دانشمندی که در صدد تحقیق است، ارائه کنیم تا در پرتو این مبانی، به تحقیق بپردازد. این تصرف دین و گزاره‌های توصیفی دین در بنیادهای علم است.»

موضوع تولید علم اسلامی و امکان آن در رشته‌های جدید علمی(Science)، از سال‌های آغازین انقلاب کمابیش در برخی محافل آموزشی و علمی کشور مطرح بود، ولی در سال 1381 در پی نامه‌ برخی فضلای حوزه علمیه قم به رهبر انقلاب که در آن از ضرورت ورود جدی به این عرصه سخن رفت و پاسخ رهبری به آن نامه، موضوع بر سر زبان‌ها افتاد. پس از آن بود که برخی مراکز و مؤسسات آموزشی، علمی و فرهنگی، به برگزاری نشست‌ و مصاحبه علمی و تالیف مقاله در این‌باره دست زدند.

بسیاری از این فعالیت‌ها چندان جدی و عمیق نبود و ماجرا پس از مدتی، از داغی افتاد، هرچند به ظاهر بودجه قابل توجهی نیز در این راه هزینه شد. در آن میان، چند اثرمکتوب به نسبت قابل تأمل نیز تولید شد و شاید مهمترین آن‌ها، مجموعه‌ای است در چند جلد(مجموعه سخنرانی، مقاله و مصاحبه) که به اهتمام معاونت آموزشی حوزه علمیه قم با عنوان «درآمدی بر آزاداندیشی و نظریه پردازی در علوم دینی»  در همان سال‌ها منتشر گشت.

برقراری کرسی‌های نظریه‌پردازی در حوزه و دانشگاه نیز محصول دیگر ماجرا بود که به ظاهر، آن‌ها نیز راهی به عرصه عمل نیافتند و نظریه‌های مطرح شده در آن‌ها چندان جدی گرفته نشدند.

برخی کارشناسان معتقدند که ماجرای اسلامی کردن علوم انسانی علی رغم هزینه‌هایی که به بار آورده، پیشرفت قابل ملاحظه‌ای نداشته است. نظریه‌هایی که در این باب ارائه شده‌اند، در واقع، تنها در حد فرضیه‌هایی اثبات نشده‌ باقی مانده‌اند که برای اثبات نیازمند نقد و نظر جدی و توجه و قبول اهالی دانش‌اند؛ اتفاقی که تاکنون نیفتاده است. در صورت وقوع این امر، مسئله مهمتر چگونگی راه‌یابی این نظریه‌ها به عرصه عمل است. این مسئله‌ای است که غالبا در خود این نظریه‌ها نیز پیشبینی نشده است. بدین ترتیب، ما هم اکنون در آغاز مرحله فرضیه‌پردازی هستیم و حتی در صورت امکان اسلامی کردن علوم، تا مقصد راهی طولانی در پیش داریم.

با این حال، موضوع اسلامی کردن علوم، تبعاتی فوری و عینی نیز در عالم واقع داشت؛ از جمله آن که برخی دانشگاه‌ها و مراکز دیگر آموزشی، به حذف و اضافه برخی متون و کتب درسی دست زدند‌ و کوشیدند تا برخی از متون درسی را که منابع آن‌ها غالبا متفکران و اندیشه‌مندان غربی‌اند، با متونی جایگزین کنند که محصول اندیشۀ عالمان مسلمان‌اند. برخی دانشجویان روان‌شناسی دانشگاه آزاد تهران در گفت و گو با دین آن لاین اظهار داشتند که این دانشگاه برخی دروس سه یا چهار واحدی مهم مانند روان‌شناسی رشد یا روان‌شناسی مرضی و برخی دیگر از درس‌های سه واحدی و چهار واحدی دیگر را، به دو واحد تنزل داده و به جای آن، دروسی مانند روان‌شناسی دین، روان‌شناسی حدیث و روان‌شناسی اسلامی را به واحدها و کرسی‌های درسی افزوده‌ است. این دانشجویان تصریح کردند که برای این کرسی‌ها، هیچ پایه‌ای در نظر گرفته نشده و استادی نیز برای تدریس آن‌ها آموزش ندیده است. باید دید این گونه اقدامات چه نتیجه درخور و سازنده‌ای به بار خواهد آورد.
 
 
کد مطلب: 6730
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : دوشنبه ۵ مهر ۱۳۹۵
ساعت انتشار : ۱۳:۵۰
 
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر