داخلی صفحه کتاب آرشيو گزارش
 
نگاهی به آخرین نشریه‌های منتشر شده در حوزۀ کلام اسلامی
عباس مهدوی
گزارش پیش‌رو، نگاهی دارد به آخرین شماره نشریه‌های علمی-پژوهشی و علمی-ترویجی در زمینۀ کلام اسلامی. نشریه‌هایی که در این گزارش آمده عبارتند از: "دوفصلنامه فلسفه و کلام"، "فصلنامه کلام اسلامی"، "فصلنامه پژوهش‌‌های اعتقادی کلامی" و "دو فصلنامه معرفت کلامی".
دانشگاه فردوسی مشهد، آخرین شماره دو فصلنامه علمی-پژوهشی فلسفه و کلام را با مشخصات تاریخی « سال چهل و هفتم، شماره 95، پاییز و زمستان 1394» منتشر کرده است.
یکی از آثار منتشره در این شماره، مقالۀ فروغ‌السادات رحیم‌پور و فرزانه شهبازی است. نگارندگان در مقالۀ خود با عنوان  "بررسی حد و معیار غلو و تقصیر از دیدگاه شیخ مفید و علامه مجلسی" نوشته‌اند:
«...هر دو متكلم موارد مشابهی را به عنوان معیار غلو مطرح كرده‌اند از جمله اعتقاد به الوهیت معصومین و نبوت امامان، اعتقاد به حلول و اتحاد ذات خداوند با معصومان، یا اعتقاد به اینكه با وجود معرفت امامان، انجام تكالیف شرعی لازم نیست. معیار مشترك تفویض نیز این است كه معصومان علیهم السلام (به طور مستقل و هم‌عرض با خداوند) متصف به صفاتی چون خالقیت، رازقیت و زنده كردن و میراندن شوند. اختلاف نظر این دو در تعیین حد و معیار غلو و تقصیر در مسائلی نظیر علم امام، عصمت از گناه صغیره یا سهو، خلقت متقدم چهارده معصوم، كرامات یا فضایل خارق‌العاده، شأن و جایگاه ایشان در هستی و امثال آن نمودار می‌شود است و دامنه این اختلاف باعث می‌گردد كه غالی و مقصر در نظر هریك متفاوت باشد. توجه به این تفاوت‌ها از آن رو حائز اهمیت است كه از نظر فقهی، غالی كافر شمرده می‌شود و لوازم كفر بر او مترتب می‌گردد لذا جا دارد كه اولا در تعیین حد و ملاكی كه عدول از آن غلو (یا تقصیر) شمرده می‌شود به امور متفق علیه نزدیك و نزدیك‌تر شد و ثانیاً در كافر خواندن غالیان، به آرایی از این دست كه می‌گوید غلو تنها اگر به انكار (آگاهانه و عمدی) الوهیت و توحید و نبوت منجر شود، موجب كفر خواهد بود توجه نموده، در مسائل اختلافی و جدلی الطرفین و در امور فرعی و جزئی، مطابق حدود و ملاك‌های شخصی یا حداقلی، افراد را به غلو و تقصیر متهم نكرد.»(ص. 83)
سایر مقاله‌های این شماره عبارتند از: "بررسی نقادانه عینیت وجود و ماهیت در حكمت متعالیه"؛ "نقد نظریه بلوغ عقلی بشریت در فلسفه خاتمیت و امامت"؛ "تحلیل و نقد دلایل ظن به امامت اسماعیل از منظر منابع امامیه"؛ "بازخوانی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی دیدگاه مثل"؛ "بررسی و نقد نظریه دلالت اقناعی معجزات" و "پژوهشی در معنای كلمه توحید"

آخرین شماره فصلنامه علمی-پژوهشی کلام اسلامی با مشخصات تاریخی «سال بیست و چهارم، شماره 95، پاییز 1394» به همت  آیت الله سبحانی (دامت بركاته)  منتشر شده است.
یکی از آثار شمارۀ پش‌رو، مقالۀ محمد غفوری‌نژاد است. غفوری‌نژاد در مقالۀ خود با عنوان "تاملاتی در مقاله هشام بن حكم و دیدگاه او در باب علم امام" یادآور می‌شود:
 «تمیمه بیهم دائو در مقاله "هشام بن حكم و دیدگاه او در باب علم امام"0 تلاش كرده است تا آراء هشام در مورد علم امام را بازسازی كند. از جمله مهمترین نقدهای وارد بر پژوهش او تكیه بر گزارشی از دیدگاه هشام در مقالات الاسلامیین اشعری و بی‌توجهی به گزارش‌ها و شواهد موجود در منابع امامی در مورد این موضوع است كه صدق گزارش اشعری را تأیید نمی‌كند. نقد دیگر بر پژوهش دائو ابتناء آن بر فرضیه‌ای اثبات ناشده از مادلونگ است كه دائو آن را مسلم انگاشته و مطالعه خود را بر اساس آن سامان داده است. مادلونگ با استناد به شواهدی ادعا كرده است كه نوبختی و اشعری در آثار فرقه‌شناسانه منسوب به آنان (فِرَق الشیعه و المقالات و الفِرَق) از كتاب اختلاف ‌الناس فی الإمامه هشام بن حكم استفاده كرده‌اند. دائو با مسلم انگاشتن فرضیه مادلونگ، به لایه‌شناسی فرق الشیعه پرداخته و بخش‌هایی از آن را كه تصور می‌كرده از كتاب هشام اقتباس شده، مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. حال آنكه شواهد مادلونگ بر مدعایش آن قدر قوی نیست كه بتوان بر پایه آن، پژوهشی برای بازسازی آراء هشام ترتیب داد. بر برخی مدعیات و استدلال‌های دائو نقدهای جدی دیگری نیز وارد است كه ناشی از غفلت او و منابع مورد استفاده اش، از برخی داده‌های تاریخی از جمله گزارش‌های رجالی و حدیثی است. » (ص. 87)
سایر مقاله‌های این شماره عبارتند از: "از الهیات طبیعی تا الهیات طبیعت"؛" بررسی حسن و قبح در اندیشه شهید صدر"؛ "بررسی انتقادی اشكالات محقق لاهیجی بر محقق طوسی پیرامون كیفیت علم الهی به غیر"؛ "مشروعیت دعا نزد قبور اولیای الهی" و "روش‌شناسی كلامی خواجه نصیرالدین طوسی".

آخرین شماره فصلنامه پژوهش‌های اعتقادی كلامی با مشخصات تاریخی « سال ششم، شماره 22، تابستان 1395» منتشر شده است، این نشریه به کوشش دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه (گروه معارف اسلامی) منتشر می‌شود.
یکی از آثار این شماره، مقاله اصغر غلامی و علینقی خدایاری است. نگارندگان در مقالۀ خود با عنوان "جستجوی مفهوم امامت در حدود وسطای ادله قاعده لطف" می‌نویسند:
« ...متكلمان شیعه عموماً در مباحث كلامی مربوط به امامت به طور مستقل به مفهوم‌شناسی امامت نپرداخته و تنها تعریفی مشابه با تعریف سنیان از آن ارائه داده‌اند. به این معنا كه تقریبا همه متكلمان شیعه پس از تعریف امامت به «ریاست عامه در امور دین و دنیا» بلا فاصله، با استناد به قاعده لطف، به اثبات وجوب نصب امام بر خداوند پرداخته‌اند. نگارنده پس از بررسی تعاریف متكلمان از امامت به جستجوی مفهوم آن در حدود وسطای ادله قاعده لطف پرداخته و نتیجه می‌گیرد كه از نظر متكلمان شیعه امامت مقام افتراض طاعت است كه برای تربیت و قرار گرفتن بندگان در مسیر عبودیت و كمال برای برخی بندگان برگزیده الهی جعل می‌شود.» (ص. 109)
سایر مقاله‌های این شماره عبارتند از: "عقل‌گرایی اعتدالی در آراء شهید مرتضی مطهری"؛ "بررسی نظریه ابدان روحانی از منظر روایات شیعی (با تكیه بر دیدگاه نهج البلاغه)"؛ "تاملی بر مفهوم آزادی و اختیار از منظر اگزیستانسیالیسم (با تكیه بر آراء كی‌یركگور)"؛ "قلمرو عصمت فاطمه زهراء(س) در حدیث «فاطمه بضعه منی»"؛ "مبانی كلامی نظریه‌ی ولایت فقیه"؛ و "كثرت‌گرایی دینی (نجات‌شناختی) در مثنوی مولوی".
 
آخرین شماره دو فصلنامه علمی-ترویجی معرفت کلامی نیز با مشخصات تاریخی «سال ششم، شماره 2 (پیاپی 15)، پاییز و زمستان 1394» توسط مؤسسه آموزشی-پژوهشی امام خمینی (ره)  در 174 صفحه منتشر  شده است.
یکی از آثار منشره در این شماره، مقالۀ فائزه برزگر تبریزی است. برزگر تبریزی، در مقاله‌ای با عنوان "كشف مغالطات در پردازش ایده بی‌صورتی وحی" می‌نویسد:
«درك مغالطات و كشف آنها از میان یك متن از موضوعاتی است كه آموزش آنها از طریق نظری و صرفاً ارائه تعریف، بسیار سخت و حتی ناممكن به نظر می‌رسد. از نظر نگارنده در چنین مواردی روشی عملی باید در پیش گرفته شود و آنچه پیش‌روی است نمونه‌ای از این رویكرد برای آشنایی خواننده با انواع مغالطات و روش كشف آنهاست. به دلیل جذابیت مباحث مربوط به «تجربه دینی» به ویژه برای علاقه‌مندان به «فلسفه دین»، اثر عبدالكریم سروش با عنوان «كلام محمد» به عنوان متن مورد بررسی انتخاب، و اصل مقاله به دو بخش تقسیم شده است. در بخش اول سعی بر آن است كه مغالطات هر بخش به طور جداگانه شناسایی و بررسی شوند و در بخش دوم مغالطاتی كه در كل متن به عنوان یك استدلال یك پارچه به نظر می‌رسند مطرح می‌شوند.» (ص. 117)
سایر مقاله‌های شمارۀ پیش‌رو عبارتند از:
"بررسی تطبیقی معاد در عرفان، فلسفه و كلام "؛ "تبیین حقیقت روح و استعمالات قرآنی و روایی آن با توجه به دیدگاه علامه طباطبائی"؛ "چگونگی عالم ذر با بررسی و نقد نظریات مربوط به آن"؛ "بررسی و نقد مبانی نظریه مشروعیت در اندیشه سیاسی ابن تیمیه"؛  "بررسی مشروعیت «نصب الهی» امام در كلام سیاسی اشاعره" و "دفاع مجدد از دلیل عقلی ضرورت وحی بر اساس حكمت الهی".
 
 
کد مطلب: 6794
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : يکشنبه ۱۸ مهر ۱۳۹۵
ساعت انتشار : ۱۵:۴۷
 
 
 
کلام اسلامی/ کلام شیعی/ دوفصلنامه فلسفه و کلام/ "فصلنامه کلام اسلامی/ فصلنامه پژوهش‌‌های اعتقادی کلامی/ دو فصلنامه معرفت کلامی
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر