داخلی صفحه کتاب آرشيو گزارش
 
نگاهی به آخرین نشریه‌های منتشرشده در حوزه فلسفه اسلامی
عباس مهدوی
گزارش پیش‌رو، به مرور آخرین شماره نشریه‌های علمی-پژوهشی در زمینه فلسفه اسلامی اختصاص یافته است. نشریه‌های مرور شده در این یادداشت عبارتند از: دوفصلنامه حکمت صدرایی؛ فصلنامه خردنامه صدرا؛ دو فصلنامه آموزه‌های فلسفه اسلامی؛ و دوفصلنامه حکمت سینوی (مشکوة النور).
دانشگاه پیام نور، آخرین شماره دوفصلنامه علمی-پژوهشی حکمت صدرایی را با مشخصات تاریخی «سال چهارم، شماره 2، بهار و تابستان 1395» منتشر کرده است.
یکی از آثار منتشرشده در این شماره، مقاله محمدصادق زاهدی و دیگران است. نگارندگان در مقاله‌ای با عنوان "تأثیر آرای ابن عربی بر نظریه نجات فراگیر ملاصدرا" نوشته‌اند:
«نظریه نجات صدرالدین شیرازی را می‌توان بدیلی در کنار نظریات سه‌گانه نجات، یعنی انحصارگرایی، شمول‌گرایی و کثرت‌گرایی به شمار آورد. ملاصدرا به نجات همه افراد بشر حتی کسانی که به تعبیر قرآن در دوزخ جاودانه خواهند بود معتقد است. او این نظریه را با تکیه بر اصول حکمت متعالیه، مانند اصالت وجود و تشکیک آن و مساوقت وجود و خیر، ارائه کرده است. این نظریه با شباهت زیاد در آثار ابن عربی مشاهده می‌شود و خود ملاصدرا نیز در موارد متعدد دیدگاه خود را در این زمینه برگرفته از اندیشه‌های وی می‌داند. با مراجعه به آثار ابن عربی نیز می‌توان شباهت دیدگاه او و ملاصدرا را دریافت؛ هرچند گاهی اختلافاتی میان این دو اندیشمند مشاهده می‌شود...» (ص. 65)
سایر مقاله‌های این شماره عبارتند از:
"نقد و بررسی مبانی اثبات «وجود رابط»"؛ "رؤیا از منظر ملاصدرا و روانکاوی فروید"؛ " مطالعه تطبیقی لوازم فلسفی نظریه وحدت شخصی وجود و وحدت تشکیکی وجود"؛ "علم امام در آینه حکمت متعالیه"؛ "بررسی انتقادی دیدگاه فرگه در باب وجود محمولی در پرتو حکمت صدرایی"؛ "معناشناسی، وجودشناسی و کارکردهای نامتناهی در فلسفه صدرایی"؛ "بررسی اصالت وجود صدرایی در حکمت سینوی"؛ "نقد و بررسی آرای میرزا ابوالحسن جلوه در مسئله ربط حادث به قدیم"؛ "اصالت وجود، از مسئله تا مبنا"؛ " نگرشی تطبیقی بر مفاهیم انسان کامل و کیمیا در حوزه عرفان با تکیه بر دیدگاه‌های عرفانی حکمت متعالیه و جابر بن حیان" و "موانع معرفت حقیقی از دیدگاه علامه طباطبایی (ره)".
 
آخرین شماره فصلنامه علمی-پژوهشی خردنامه صدرا نیز با مشخصات تاریخی «شماره 83، بهار 1395» توسط بنیاد حکمت اسلامی صدرا منتشرشده است.
یکی از آثار منتشرشده در این شماره، مقاله روح‌الله دارایی و طوبی کرمانی است. نگارندگان در مقاله خود با عنوان" خوانشی انتقادی از نسبت خیال و عمل؛ اندیشه صدرایی در برابر فلسفه عمل مدرن" نوشته‌اند: «ازجمله مسائل عمده فلسفه عمل، تبیین نحوه تحقق افعال ارادی انسان است. از بررسی آراء صدرالمتألهین که در منظومه فکری خود، چیستی و کارکرد خیال را با رویکردی نو مطمح نظر قرار داده است، برمی‌آید که با توجه به سریان علت غایی و نیز نقش علی خیال و متخیله نسبت به اعمال، می‌توان تبیینی علی و عقلانی از افعال ارادی و ابدان اخروی ارائه کرد. با مقایسه دیدگاه ملاصدرا و نظریه دیویدسون، معروف به نظریه دوگانه «باورـ میل»، می‌توان دریافت که این نظریه در تبیین افعال ارادی انسان، جامع‌ومانع نیست؛ چراکه به‌واسطه بی‌توجهی به نقش علی خیال و متخیله نسبت به افعال ارادی، تبیینی جامع از اعمالی که متأثر از خیال و متخیله بوده‌اند، ارائه نکرده است. همچنین این نظریه، باور را از مبادی تمامی اعمال برشمرده است درصورتی‌که باور تصدیقی، جزو مبادی تمامی اعمال بشمار نمی‌آید. علم‌النفس فلسفی نزد ملاصدرا عنوانی کلی برای مباحثی می‌باشد که در آن از عوارض و افعال نفس بحث شده و آنچه را که فلسفه عمل می‌نامیم، ذیل آن قرار می‌گیرد. ملاصدرا تلاش کرده با بسط و تعالی نظریه قوا به نظریه شئون نفس و با اتکا به آراء خاص وجودشناختی نظیر «اتحاد عاقل و معقول، اتحاد مراد و مرید و اتحاد متخِیل و متخیل»، «نظریه تشکیک» و «حرکت جوهری نفس»، و نیز اعتقاد به سریان علیت و از آن‌جمله سریان علت غایی در جهان هستی، نظریه‌ای منسجم و مستدل و دربردارنده رابطه نیت، عمل و عامل ارائه کند.» (ص. 37)
سایر مقاله‌های این شماره عبارتند از:
" نقدی بر گزارشی انتقادی از رساله «حشرالاشیاء» ملاصدرا"؛ "نزاع در نفی و اثبات استلزام ممکن و ممتنع "؛ " مرز میان عرفان با دانش‌های همگن"؛ "بایسته‌های تحقق اتحاد عقل و عاقل و معقول در حکمت متعالیه"؛ "عقل بسیط انسانی در نگاه ملاصدرا" و " واکاوی برهان خلف ابن‌سینا در اثبات قاعده الواحد".

آخرین شماره فصلنامه علمی-پژوهشی حکمت معاصر نیز با مشخصات تاریخی «سال ششم، شماره 16، 1394» توسط پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منتشرشده است.
یکی از آثار شماره پیش‌رو، مقاله کمال نصرتی هشی و دیگران است. نگارندگان در مقاله خود با عنوان "اهداف و روش‌های تربیت سینوی مبتنی بر فرایند ادراک" نوشته‌اند:
«هدف اصلی این پژوهش، که با رویکرد کیفی و با روش توصیفی ـ استنتاجی صورت گرفته است، این است که مبانی ادراک و اقسام آن از منظر ابن‌سینا و پیامدهای تربیتی آن را بازشناسی کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که در فلسفه ابن‌سینا نفس جایگاه والایی دارد و مبنای ادراک شناخته می‌شود. همچنین، بعد از بحث در باب ادراک و تعریف و معرفی انواع و مراتب آن، به دلالت‌های تربیتی به‌ویژه در بعد اهداف و روش با توجه به مبانی ادراک می‌پردازیم و خواهیم دید که طبق پژوهش حاضر، هدف نهایی در نظام تعلیم و تربیت سینوی رسیدن به سعادت «نزدیکی به خداوند» است ولی دست یافتن به چنین هدفی، نیازمند رسیدن به اهداف فرعی‌ای چون رشد و تکامل قوای حسی، تخیلی، عقلی و درنهایت ادراکات شهودی است؛ لذا پژوهش حاضر به‌کارگیری فعال حواس، حفظ و به خاطر سپردن، جهت‌دهی تخیل و خلاقیت، سیر عقلانی، آموزش‌های جست‌وجوگرایانه و تقویت فکر و اندیشه، شهود یا مشاهده حضوری و باطنی (حدس) و روش‌های تلفیقی را به‌عنوان روش تربیت معرفی می‌کند.» (ص. 75)
سایر مقاله‌های این شماره به‌شرح ذیل‌اند:
"هرمنوتیک، حرکت جوهری و فرایند ترجمه"؛ "بررسی و مقایسه مبانی اثبات وحدت وجود در اندیشه ملاصدرا و ابن عربی"؛ " نسبت کمال عقلانی (اتحاد با عقل فعال) با کمالات اخلاقی ازنظر ملاصدرا"؛ "بررسی و نقد دیدگاه فخر رازی و ملاصدرا در خصوص ماهیت خدا" و " اندیشوران شیعی و ابن عربی".

آخرین شماره دو فصلنامه آموزه‌های فلسفه اسلامی نیز با مشخصات تاریخی «شماره 18، بهار و تابستان 1395» منتشرشده است، این نشریه به کوشش دانشگاه علوم اسلامی رضوی منتشر می‌شود.
یکی از آثار این شماره، مقاله رضا اکبریان و دیگران است. نگارندگان در مقاله خود با عنوان "ثبات یا نسبیت گزاره‌های اخلاقی از دیدگاه علامه طباطبایی" نوشته‌اند:
«علامه طباطبایی با تقسیم ادراکات بشری به حقایق و اعتباریات، درصدد اثبات نوعی از ادراکات ثابت و غیر متغیر درگذر زمان‌بر آمد تا در پرتو آن، مقدمات دفاع از فلسفه، دین و اخلاق را در مقابل حملات مادی‌گرایان فراهم آورد. بررسی ادراکات اعتباری و شناخت لوازم معرفتی آن‌ها علاوه بر جلوگیری از بسیاری مغالطات، تأثیرات شگرفی در حوزه مدرکات عقل عملی به‌ویژه علم اخلاق بر جای خواهد گذاشت. ایشان در نظریه اعتباریات در بحثی نظری به منشأ بایدها و نبایدها و سازوکار اعتبار سازی ذهن در مقام عمل پرداخته و نوعی پیوند و ارتباط میان طبیعت و احساسات طبیعی موجودات ذی‌شعور با ادراکات اعتباری را اثبات می‌کند. این ارتباط به‌زعم بعضی نه‌تنها باعث حفظ اصول اخلاقی از گزند گذر زمان و تغییرات محیطی نمی‌شود، بلکه گزاره‌های اخلاقی را دچار نوعی نسبیت و تزلزل می‌نماید. این مقاله بر آن است تا با تحلیل دقیق فعالیت دستگاه اعتبارسازی ذهن و کیفیت ارتباط آن با نیازها و احساسات طبیعی، چگونگی پیدایش گزاره‌های اخلاقی از درون اعتبارات بشری را تبیین کند و ثبات یا نسبیت اصول این گزاره‌ها را بررسی نماید.» (ص. 51)
سایر مقاله‌های این شماره عبارتند از:
" مبادی فلسفی وحی در اندیشه ملاصدرا"؛ " توجیه متعالی صدرایی از رویداد مرگ"؛ "مخلوق اول در روایات و دو مواجهه متفاوت"؛ "خلافت الهی، انسان جهانی، ولایت تکوینی (با تکیه بر دیدگاه ملاصدرا)"؛ "رویکرد غزالی به منطق و برخی مسائل منطقی" و " بررسی و تحلیل انتقادات فخر رازی به براهین ابن‌سینا در تجرد نفس ناطقه".

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، آخرین شماره دوفصلنامه علمی-پژوهشی حکمت سینوی (مشکوة النور) را با مشخصات تاریخی «سال بیستم، شماره 55، بهار و تابستان 1395» منتشر کرده است.
یکی از آثار منتشرشده در این شماره، مقاله فهیمه شریعتی است. شریعتی در مقاله‌ای با عنوان " مقایسه روش‌شناسی ابن‌سینا در مسئله نفس با روش علوم شناختی " نوشته است:
«به دنبال پی بردن به‌ضرورت مطالعه میان‌رشته‌ای درباره ذهن و نفس، در قرن بیستم دانشی به نام علوم شناختی ایجاد شد. ابن‌سینا در رویکردی مشابه، در آثار متعددش از زوایای مختلف به شناخت نفس پرداخته و از علوم گوناگون پزشکی، عصب‌شناسی، عرفانی و عقلی دراین‌باره بهره برده است. این مقاله در پی شناخت روش و متدولوژی ابن‌سینا در طرح مسائل نفس است تا بتواند آن را با روش علوم شناختی مقایسه کند. به‌رغم مشابهت‌های کلی رویکرد ابن‌سینا در مسئله نفس با علوم شناختی، اختلافاتی عمده نیز وجود دارد که باعث به دست آمدن محتوا و نتایج متفاوت درباره نفس در هریک از این مطالعات شده است. روش ابن‌سینا که در خطوط کلی مشابه شیوه علوم شناختی است و بسیار پیش‌تر از این علوم وجود داشته است، روش میان‌رشته‌ای است. این روش در حوزه نفس‌شناسی در میان متفکران مسلمانان ادامه نیافت.» (ص. 43)
سایر مقاله‌های این شماره عبارتند از:
"حدس از نگاه ابن‌سینا و فخررازی"؛ "حقیت خداوند در نظر ابن‌سینا و تأثیر آن بر نظریه وحدت وجود در ملاصدرا"؛ "بررسی نظریه ارجاع اولیات به علم حضوری (نزد ابن‌سینا و مصباح یزدی)"؛ " سعادت ازنظر ابن‌سینا؛ غایت جامع یا غالب؟" و "چیستی و کارکرد ادراک جزئی «علی وجه کلی» در حکمت مشائیان با تأکید بر ابن‌سینا".
 
 
کد مطلب: 6818
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۵
ساعت انتشار : ۱۳:۵۹
مولف : عباس مهدوی
 
 
 
 
مرور مطبوعات تخصصی/ دوفصلنامه حکمت صدرایی/ فصلنامه خردنامه صدرا/ دو فصلنامه آموزه‌های فلسفه اسلامی/ دوفصلنامه حکمت سینوی(مشکوة النور)
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر