داخلی صفحه کتاب آرشيو گزارش
 
نگاهی به برخی از نشریه‌های منتشر شده در حوزۀ ادیان
عباس مهدوی
گزارش پیش‌رو، نگاهی دارد به آخرین شماره نشریه‌های منتشر شده در زمینۀ ادیان. نشریه‌هایی که در این یادداشت از نظر می‌گذرانیم عبارتند از: دو فصلنامه الهيات تطبيقي، فصلنامه معرفت ادیان و دو فصلنامه پژوهش‌های ادیانی.
آخرین شماره دو فصلنامه علمی-پژوهشی الهیات تطبیقی نیز با مشخصات تاریخی «سال هفتم، شماره 15، بهار و تابستان 1395» توسط معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه اصفهان منتشر شده است.
یکی از آثار منتشر شده در این شماره، مقاله بی‌بی‌سادات رضی بهابادی است. نگارنده در مقاله خود با عنوان "بررسی تطبیقی آموزه فداء مسیحیت در تفاسیر المنار و المیزان" نوشته‌ است:
«آموزه "فداء" از جمله اعتقادات رسمی مسیحیان است كه با گناه نخستین ارتباط تام دارد. نظریه آنسلم مشهورترین تبیین از این نظریه است. براساس این نظریه، تمام انسان‌ها بر اثر گناهِ آدم، فاسد و گنهكار شدند. ازسویی، عدالت خدا اقتضا می‌كند مجازاتی در پی این گناه باشد و ازسوی دیگر، لازمه رحمت خدا نجات انسان است؛ ازاین‌رو، عیسی مسیح به عنوان خدای انسان گونه، به منظور كفاره گناه آدم و نجات انسان به صلیب كشیده شد. تفسیر المنار با رویكردی صرفاً عقلانی و المیزان براساس تعالیم قرآنی نقدهایی جدی بر این آموزه دارند. المیزان به نقد همه مولفه‌های فداء توجه داشته است؛ اما بیشترین نقد المنار متوجه تزاحم رحمت و عدالت الهی است. المنار، منكر شفاعت است و تنها راه نجات را ایمان و عمل صالح می‌داند. از نظر علامه، ماهیت شفاعت و فداء متفاوت است و عیسی، شفیع است نه فادی. به طوركلی، از نگاه قرآن و عقل، آدم گناه نكرد. صحیح نیست كه به خاطر گناه یك شخص، تمام انسان‌ها عقوبت شوند. همه گناهان یكسان نیستند و هر گناهی به هلاكت ابدی منجر نمی شود. عدالت خدا با عفوش منافات ندارد. تجسد خدا محال است. لازمه كفاره شدن عیسی، لغو و بیهودگی شرایع و واقعی نبودن نظام پاداش و كیفر الهی است.» (ص. 47)
سایر مقاله‌های این شماره عبارتند از:
"پاسخ‌های فلسفی ملاصدرا و آگوستین به مسئله شر"؛ "زهد از نگاه نیچه وحافظ"؛ "هرمنوتیك انتولوژیك صدرایی و مسئله زبان دین"؛ "بررسی و تطبیق جعل یا كشف معنای زندگی در اندیشه كیركگور و سارتر"؛ "تحلیل مقایسه‌ای آراء آكویناس و ابن سینا درباره علم فرشتگان"؛ "تجربه دینی و گوهر انگاریِ آن از منظر غزالی و ویلیام جیمز"؛ "رؤیت خداوند از نگاه فخرالدین رازی و علامه طباطبایی" و "بررسی امكانِ جمع بین مبانی معرفتی قرآن و اصول هرمنوتیك فلسفی".
 
فصلنامه علمی ـ ترویجی معرفت ادیان  نیز در آخرین شماره‌اش با مشخصات تاریخی «سال ششم، شماره دوم، پیاپی 22، بهار 1394» منتشر شده است. این نشریه به کوشش مؤسسه آموزشی-پژوهشی امام خمینی (ره) منتشر می‌شود.
یکی از آثار این شماره، مقاله سیدمرتضی میرتبار و دیگران است. نگارندگان در مقاله خود با عنوان "تأثیر الهیات اروپایی بر تشكیل الهیات رهایی بخش امریكای لاتین" نوشته‌‌اند:
«ریشه‌های شكل‌گیری الهیات رهایی‌بخش امریكای لاتین را می‌توان در رخدادها و جنبش‌های سكولار و دینی اواسط قرن بیستم در اروپا جست‌وجو كرد؛ چراكه این الهیات در واكنش به تفكر اروپایی شكل گرفته بود. از جمله متفكران اروپایی كه نظریاتشان در الهیات رهایی‌بخش مورد استفاده قرار گرفت، یورگن مولتمان، ژان ماریتن و دیتریش بونهافر است.
از منظر مولتمان، وعده خدا در انجیل، رستاخیز عیسی و كل آفرینش در پرتو قدرت الهی است كه پیوند عمیقی با عمل اجتماعی و سیاسی مسیحیان برای تجدید حیات جامعۀ بشری دارد. ازاین‌رو، این جهانی است، نه آن جهانی. كلیسا در این معنا، دارای نسبت خویشاوندی با جهان است. ماریتن قائل است انسان باید برای توسعۀ مادی، اجتماعی و معنوی همۀ اشخاص جامعه بكوشد، هم در مقام فرد و هم در مقام اشخاص كه این مستلزم عمل است. بونهافر نیز وظیفه مسیحیان در جهان سكولار و بی‌دین امروز را شریك شدن در رنج‌های خداوند، در احیای ایمان مسیحی در این جهان می‌داند تا زمینه‌های تحقق ملكوت و عدالت الهی فراهم آید.
بنابراین، می‌توان گفت: الهی‌دانان بزرگ رهایی بخش امریكای لاتین، تحت تأثیر الهی دانان اروپایی بوده و از نظرات آنان در بیان دیدگاه‌های خود بهره می‌بردند. ازاین‌رو، یكی از مهم‌ترین علل شكل‌گیری الهیات رهایی‌بخش را باید الهیات اروپایی دانست و الهی‌دانان غربی را مؤثر در ایجاد این الهیات در امریكای لاتین قلمداد كرد.» (ص. 139)
سایر مقاله‌های این شماره عبارتند از:
"نگارگری و شمایل‌نگاری: تجلّی هنر دینی در میان شیعیان امامیه و مسیحیان ارتدوكس"؛ "خشونت مذهبی در پناه نص گرایی(ظاهرگرایی) در اسلام و مسیحیت؛ با تأكید بر سلفی‌گری اسلامی و بنیادگرایی مسیحی"؛ "بررسی تطبیقی تصویر شیطان در ادیان الهی"؛ "بررسی و نقد تاریخی كتاب ایوب"؛ "تأملاتی تحلیلی و انتقادی در مكاتب فلسفی ناستیكه هند" و "نقدی بر نقد مقالة «تشابه ادیان توحیدی؛ تحریف كتاب مقدس و تحریف قرآن»"
 
دانشگاه ادیان و مذاهب(پژوهشکده ادیان و مذاهب)، آخرین شماره دو فصلنامه علمی ـ پژوهشی پژوهش‌های ادیانی را با مشخصات تاریخی « دوره 3، شماره 6، زمستان 1394» منتشر کرده است.
یکی از آثار منتشر شده در این شماره، مقاله مهدی صالحی و دیگران است. نگارندگان در مقالۀ خود با عنوان " گفت‌وگوی اسلام و مسیحیت در ایران معاصر؛ نگرشی آسیب‌شناختی" نوشته‌اند:
«در نیم ‌قرن اخیر، وقایعی مانند تغییر منظر رسمی کلیسای کاتولیک در شورای واتیکانی دو، تشکیل شورای جهانی کلیساها و به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی در ایران در رشد و گسترش گفت‌وگوی اسلام و مسیحیت نقش برجسته‌ای داشته است. علی‌رغم پیشرفت‌های حاصل‌شده در این زمینه، کماکان معضلات و موانعی در مسیر رسیدن به گفت‌وگوی مطلوب وجود دارد. نظر به اینکه ایران در دوران معاصر بیشترین سهم را در گفت‌وگوی اسلام و مسیحیت در منطقه‌ داشته، آسیب‌شناسی کارنامه گفت‌وگوی اسلام و مسیحیت در ایران معاصر ضروری است. مقاله حاضر می‌کوشد با نگاهی به گفت‌وگوهای مهم اسلام و مسیحیت در ایران معاصر، نقدها و کاستی‌های آن را به بحث بگذارد. این پژوهش مبتنی بر روش تحقیق کیفی است و از رویکرد توصیفی- تحلیلی بهره می‌برد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که گفت‌وگوهای اسلام و مسیحیت در ایران معاصر، به رغم دستاوردهای نسبی آن، با نقدهایی مواجه بوده است»  (ص. 41)
سایر مقاله‌های این شماره عبارتند از:   
"زردشت و ابراهیم در منابع اسلامی"؛ "سیمای دوگانه خدای اِنکی (اِآ) در اساطیر بین‌النهرین؛ "سجاد دهقان‌زاده؛ مهرنوش فکری"؛  "تحول قربانی از انسان به حیوان: نقطه عطفی در روند عقلانی‌شدن"؛ "کارکردهای تربیتی و اخلاقی رنج در الاهیات یهودی"؛ و "دلایل مطرح‌شدن «دین الاهی» از سوی اکبرشاه گورکانی در هند".
 
 
کد مطلب: 6932
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : يکشنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۵
ساعت انتشار : ۲۳:۵۶
مولف : عباس مهدوی
 
 
 
 
دوفصلنامه الهيات تطبيقي/ فصلنامه معرفت ادیان/ دو فصلنامه پژوهش‌های ادیانی
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر