داخلی صفحه کتاب آرشيو گزارش
 
نقد سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی بر علامه دهخدا
دهخدا در اواسط سال 1325قمری و در اوج اختلافات مشروطه‌خواهان و طرفداران مشروطه‌ مشروعه طی یادداشتی در روزنامه صوراسرافیل وجاهت علمی علمای شیعه از زمان صدر اسلام تا آن روز و نقش آنها در تبیین صحیح معارف اسلامی و پاسخ به شبهات زمانه را انکار و تألیفات آنان را آمیخته‌ای از «اوهام» و «خرافه» توصیف کرده بود. آقاسیدجمال واعظ از رهبران جنبش مشروطه ایران و پدر محمدعلی جمال‌زاده در نقد این یادداشت دهخدا مطلبی نوشته که دکترمحسن کمالیان متن آن نامه را در جلد اول کتاب «مشاهیر خاندان صدر» منتشر کرده است.
نقد سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی بر علامه دهخدا
دهخدا در اواسط سال 1325قمری و در اوج اختلافات مشروطه‌خواهان و طرفداران مشروطه‌ مشروعه طی یادداشتی در روزنامه صوراسرافیل وجاهت علمی علمای شیعه از زمان صدر اسلام تا آن روز و نقش آنها در تبیین صحیح معارف اسلامی و پاسخ به شبهات زمانه را انکار و تألیفات آنان را آمیخته‌ای از «اوهام» و «خرافه» توصیف کرده بود. وی در بخشی از یادداشت خود آورده بود: «در هزار و سیصد سال، شهوت ریاست، لذت اصوات نعال و حرص قرب سلطان، به علمای ما فرصت نداد که فلسفه‌ اسلامی را از این مزخرفات جدا کرده و یک رساله‌ مختصر مشتمل بر حکمت طریقه‌ حقه‌ خودشان به زبان عوام نوشته و منتشر کنند».
             
آقا سید جمال‌الدین اولین فراز از پاسخ خود به دهخدا را چنین نگاشته بود: « آقاجانم؛ جناب‌عالی، ماشاءالله، خیلی قلم‌تان تند است. گمانم اینکه قلم صوراسرافیل شعله‌ آتش است که تر و خشک را با هم می‌سوزاند. چگونه مسلمان غیوری، آن هم مثل جناب‌عالی، راضی می‌شوید بگویید: هزار و سیصد سال ... الی آخر. و حال این‌که به اتفاق تمام ملل متمدنه، در باب اصول و عقاید و علم اخلاق، در هیچ ملتی به قدر ملت اسلام زحمت کشیده نشده و کتاب تصنیف نکرده‌اند. حکمای اسلامیین، که از صدر اسلام، تا این دوره‌ اخیر بودند، اسباب شرف تاریخ ایران است»!
             
در فرازی دیگر از پاسخ آقا سید جمال‌الدین به دهخدا چنین آمده بود: «اگر کسی بگوید: این کتاب‌هایی را که در باب اصول عقاید تصنیف کرده‌اند، مثل احقاق‌الحق، مثل شرح تجرید، مثل کتاب‌های مرحوم آخوند ملاصدرا، مثل کتاب‌ها و تألیفات مرحوم ملا محسن فیض کاشانی: علم‌الیقین، عین‌الیقین، حق‌الیقین، مثل شرح فرزند میثم بحرانی بر نهج‌البلاغه و غیره و غیره، اگرچه در کمال متانت و استحکام است، ولی از برای عوام چه مصرف دارد؟ اینها که نمی‌فهمند. وقتی که نفهمیدند و دین‌شان تقلیدی شد، آن وقت به محض این‌که یکی دعوت پیغمبری یا امامت یا قطبیت کرد، فوراً این عوام قبول می‌کنند! عرض می‌کنم: حرف جناب‌عالی صحیح است. ولی این دقیقه هم از نظر مبارک علمای اسلام، محو نشده است و کتاب‌ها در این باب تألیف و تصنیف کرده‌اند. مثل: گوهر مراد مرحوم ملا عبدالرزاق و سیف‌الامه مرحوم فاضل نراقی، اعلی الله مقامه، و مفتاح النبوه مرحوم حاج ملا محمدرضا همدانی و صراط‌المستقیم ملا علی نوری، رحمه‌الله علیه، و حدیقه‌الشیعه مرحوم مقدس اردبیلی. و اگر نبود در این باب، مگر کتاب‌های فارسی مرحوم علامه مجلسی، اعلی‌الله مقامه، مثل: حق‌الیقین و حیات‌القلوب و عین‌الحیات و غیره، هر آینه از برای اثبات مطلب کافی بود».
          
منبع: جلد اول کتاب «مشاهیر خاندان صدر»، 298-299
         
 
کد مطلب: 7566
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : يکشنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۶
ساعت انتشار : ۲۲:۴۵
 
 
مشاهیر خاندان صدر/ سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی/ علامه دهخدا/ محسن کمالیان
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر