داخلی صفحه حوزه و روحانیت آرشيو گزارش
 
از دفتر خاطرات (14)
مهدی حائری یزدی و رویداد 28 مرداد
کودتای 28 مرداد سال 1332 یکی از بحث‌برانگیزترین وقایع تاریخ معاصر ایران است. صف‌بندی‌ها و طیف‌های مختلف سیاسی در این مورد به وجود آمده و تا هنوز هم ابعاد مختلف آن، موردبررسی قرارگرفته است. شاید بررسی خاطرات افراد و گرایش‌های مختلف از آن روز تاریخی، بتواند زوایای این واقعه را بیشتر مکشوف کند.
مهدی حائری یزدی و رویداد 28 مرداد
مهدی حائری یزدی، فرزند شیخ عبدالکریم حائری، خاطرهٔ آن روز را این‌گونه بیان کرده است: "یک روز گرمی بود که من تازه از خواب بیدار شده بودم برای نماز صبح. تازه نمازم را تمام کرده بودم. هنوز آفتاب نزده بود. خانه من آن‌وقت در خیابان سیروس نزدیک سه‌راه سیروس بود. تلفنم صدا کرد. دیدم آقای آقاجعفر بهبهانی پسر آقای میرسید محمد بهبهانی (فرزند سید عبدالله بهبهانی) است. گفت اینجا منزل حضرت آیت‌الله بهبهانی است. آقای بهبهانی خواهش می‌کنند که شما صبحانه را تشریف بیاورید اینجا. یک کار واجبی با شما دارند. می‌خواهند با شما صحبت کنند. گفتم بسیار خوب. من فوراً پاشدم و رفتم، چون منزل آقای بهبهانی هم در همان نزدیکی‌های سه‌راه سیروس بود. بنده همین‌طور پیاده رفتم. رسیدم به منزل آقای بهبهانی، رفتم آن بالا –بالاخانه توی اتاق. آقای بهبهانی تو اتاق خصوصی کتابخانه‌اش نشسته بود. آن‌وقت نشستم و ایشان طرح صحبت کردند. درست صبح روز 28 مرداد 1332 بود. آقای بهبهانی به من گفتند: "فلان کس، شما می‌دانید که شاه از مملکت رفته بیرون؟" گفتم "بله. من شنیدم" گفتند "می‌دانید که صحبت جمهوری است؟" گفتم "این هم گه گاهی به گوشم خورده". گفتند "من از شما یک خواهش دارم. آن این است که من استدعا می‌کنم شما همین امروز صبح بروید به قم. - آن‌وقت تابستان بود و آقای بروجردی در شهر قم نبود. در ییلاق بود، در شش هفت فرسخی قم- پیش آقای بروجردی و از طرف من بگویید آقا، مملکت در شرف اضمحلال است. در شرف از بین رفتن است، برای این‌که صحبت جمهوری این مملکت است. شاه رفته بیرون و همین امروز و فرداست که اصلاً تمام اوضاع‌واحوال مملکت به هم بخورد. اصلاً مملکت دیگر می‌افتد آن‌طرف پرده آهنین. دیگر اصلاً نه اسمی از دین خواهد بود، نه اسمی از ایشان، نه اسمی از مرجعیت، نه اسمی از دین. اصلاً کمونیستی می‌شود. مملکت می‌رود پی کارش. این را باید ایشان هر چه زودتر یک فکری بکنند."

گفتم: "چه فکری؟" گفت: "یک ‌دست خطی، یک حکمی صادر بکنند که بالأخره مردم آگاه بشوند از این حقیقت. بیایند جلوی توده‌ای‌ها را بگیرند. خلاصه نگذارند که مملکت کمونیستی بشود".

گفتم بسیار خوب. جناب آقای بهبهانی. من می‌روم. حرفی ندارم. همین‌الان پا می‌شوم می‌روم به قم به آقای بروجردی همین پیغام شما را، از قول شما، می‌دهم. ولی به شما عرض بکنم. من یک سؤالی دارم و آن این است که اگر آقای بروجردی، بعد از این‌که این پیغام را از بنده از سوی شما شنیدند، به من گفتند، بسیار خوب، ولی نظر خودت چیه؟ اجازه می‌دهید که من نظر خودم را هم به آقای بروجردی بگویم؟" آقای بهبهانی خودش را جمع کرد و گفت: "نظر شما چیه؟" گفتم: " به نظر بنده به‌هیچ‌وجه نمی‌آید که مملکت ایران با رفتن شاه کمونیست بشود. ممکن است حداکثر اکثرش ممکن است که جمهوری بشود، ولی جمهوری ملازم و یا مساوی با کمونیستی نیست. خود رضاشاه هم یک‌وقتی برای مقام جمهوریت تلاش می‌کرد. به‌علاوه مسائل دیگری هم هست که به این زودی‌ها نمی‌گذارند مملکت ایران، نه از جهات داخلی و نه جهات خارجی، همین‌طور قلپی، یک‌لقمه چربی، بیفتد تو دهان کمونیزم. بله، ممکن است فرمش تغییر بکند. سلطنتی بشود جمهوریت، ولی کمونیستی، بنده هیچ معتقد نیستم و حتی به خیالم هم خطور نکرده است".

آن‌وقت خوب، یکی از مطالبی که آقای بهبهانی به من گفت این بود که دکتر فاطمی نطق کرده که بله آخرین پایگاه استعمار، که شاه بود، از مملکت رفت. به آقای بهبهانی گفتم: " حالا وقتی‌که آقای بروجردی یک چنین حکمی که جنابعالی پیشنهاد می‌کنید صادر بکند، شما راضی هستید که دکتر فاطمی بیاید و بگوید که، بله، آخرین پایگاه استعمار انگلیس حکم صادر کرده؟ این دیگر بدتر خواهد شد. اصولاً معنی ندارد در این مسائل آقای بروجردی یا خود حضرت‌عالی مداخله کنید"....

من به آقای بهبهانی گفتم که اگر آقای بروجردی یک چنین حکمی که شما می‌فرمایید در پشتیبانی از شاه صادر کند علیه نهضت ملی و به نفع شاه باشد، فوراً آقای دکتر فاطمی یک همچین مطلب دیگری هم خواهد گفت که آخرین پایگاه استعمار انگلیس، آقای بروجردی، از قم یک همچین حکمی صادر کرد. آیا اصولاً این کار ارزش دارد؟ ایشان تأملی کرد. دید که بد جایی گیر کرده. خلاصه صرف‌نظر کرد از این‌که ما برویم قم."
(خاطرات مهدی حائری یزدی، نشر کتاب نادر، به کوشش حبیب لاجوردی، چ اول، 1381؛ صص 48-50)
 
 
کد مطلب: 7872
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۷
ساعت انتشار : ۲۱:۵۲
 
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر